Παρασκευή, 26 Δεκεμβρίου 2014

Το καπιταλιστικό Κράτος της Μεταπολίτευσης: από τον "αυταρχικό κρατισμό" στην "κατάσταση εξαίρεσης"

του Χριστόφορου Βερναρδάκη*

Το κράτος εξακολουθεί να αποτελεί το πιο σημαντικό «ανοικτό ζήτημα» στην πολιτική θεωρία. Σημειώνεται ωστόσο μια μεγάλη διαφοροποίηση από την προηγούμενη ιστορικά συζήτηση. Οι κυριότερες θεωρητικές προσεγγίσεις για το κράτος, από τις κλασικές θεωρίες του «κοινού αγαθού» έως τις πλέον σύγχρονες μαρξιστικές προσεγγίσεις, είχαν πάντοτε ως σημείο αναφοράς την ανάλυση του «εθνικού κράτους», της πολιτικής δηλαδή οντότητας που δρα ως εξουσία μέσα σε ένα καθορισμένο εθνικό πλαίσιο και «ό,τι κάνει», δηλαδή όποιες αποφάσεις λαμβάνει, τις λαμβάνει μέσα από τους δικούς του μηχανισμούς και σε τελική ανάλυση στη βάση των «εθνικών» ταξικών συσχετισμών μεταξύ κεφαλαίου – εργασίας.

Οι δύο τελευταίες δεκαετίες έχουν αλλάξει ριζικά τους όρους αυτής της θεώρησης. Η δεκαετία του 1990 και πολύ περισσότερο η δεκαετία του 2000 είναι η εποχή της «θεσμοθέτησης» («καθεστωτοποίησης») του νεοφιλελευθερισμού, δηλαδή της οργανικής του ενσωμάτωσης τόσο στο επίπεδο των υπερεθνικών πολιτικών, όσο και στο επίπεδο των εθνικών πολιτικών. Η σύγχρονη «θεσμοθέτηση» του νεοφιλελευθερισμού είναι ο τρόπος, το εργαλείο, με τον οποίο οι κυρίαρχες τάξεις, απελευθερωμένες από «εθνικές δεσμεύσεις» και εθνικούς ταξικούς συσχετισμούς, επιχειρούν να δημιουργήσουν νέες συσσωρεύσεις κεφαλαίου, να ιδιοποιηθούν τεράστιες υπεραξίες και να προστατεύσουν την αναπαραγωγή του στο επίπεδο πλέον των «διεθνών αγορών». Το «εθνικό κράτος», παραμένοντας πάντα ο βασικός και κύριος εγγυητής της αναπαραγωγής του κεφαλαίου, παραχωρεί εκουσίως τμήματα της «κυριαρχίας» του, στην πραγματικότητα όμως επιχειρεί μια συστηματική «απόκρυψη» των μηχανισμών πολιτικής του από τον κοινωνικό έλεγχο και τις κυριαρχούμενες τάξεις.

Ο νεοφιλελευθερισμός εξέφρασε ιστορικά τη συγκρότηση ενός (νέου) συνασπισμού εξουσίας υπό την ηγεμονία του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και μια συνολική πολιτική ανασυγκρότησης του αστικού κράτους ως εργαλείου ακύρωσης ή αμφισβήτησης ή αναοριοθέτησης λαϊκών κατακτήσεων της προηγούμενης ιστορικής περιόδου (χρησιμοποιώ όλους αυτούς τους όρους γιατί η τελική τους έκβαση εξαρτάται από την πάλη των τάξεων σε κάθε χώρα και σε κάθε «στιγμή»).

Η «θεσμοθέτηση» («καθεστωτοποίηση») του νεοφιλελευθερισμού ως χαρακτηριστικού της συγκεκριμένης ιστορικής συγκυρίας είναι κάτι ποιοτικώς διαφορετικό από την προσπάθεια για ιδεολογική και πολιτική κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού στη δεκαετία του 1980. Η περίοδος της «θεσμοθέτησης» είναι πλέον η περίοδος των «κλειδωμένων» πολιτικών κατεδάφισης της κοινωνικής συνοχής σε όλα τα πεδία της δημόσιας πολιτικής σφαίρας και ταυτόχρονα η περίοδος της επιχείρησης επιβολής μιας «τυφλής» ταξικής κυριαρχίας, υπό την έννοια της αδιαφορίας προς κάθε έννοια δημόσιου χώρου, δημόσιου συμφέροντος ή κοινωνικής ισορροπίας. Μετά τη δεκαετία του 1990 ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι απλώς και μόνον η πολιτική εξαγγελία της Θάτσερ, του Ρήγκαν ή του Κολ. Είναι η συγκεκριμένη πολιτική μορφή που παίρνει η απόλυτη κυριαρχία του κεφαλαίου και η επικράτηση ενός ακραίου καπιταλιστικού συστήματος που υποστηρίζεται, αφενός μεν από την αλλαγή των ταξικών συσχετισμών σε βάρος της εργασίας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο αφετέρου δε από την επιχείρηση επιστροφής σε εργασιακές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες απόλυτης έως ακραίαςεκμετάλλευσης. Είναι η εποχή της πλήρους κυριαρχίας των αγορών και του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, στο πλαίσιο μιας ολοένα και διευρυνόμενης εκχώρησης των αποφάσεων οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής στο κεφάλαιο, στην αλλαγή του εύρους των ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων του (εθνικού) Κράτους και στον συνειδητό αυτοπεριορισμό του στο ρόλο διαφύλαξης και μόνον των «κεκτημένων» του κεφαλαίου και των αγορών του.

Το προηγούμενο καπιταλιστικό κράτος, αυτό που μορφοποιήθηκε ιστορικά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη μορφή του κοινωνικού κράτους δικαίου, ήταν το κράτος που εγγυάτο τη συνολική και μακροπρόθεσμη αναπαραγωγή του κεφαλαίου πέραν του ανταγωνισμού των επιμέρους ατομικών ή μικρών κεφαλαίων: Αναπαράγοντας τα λόγια του Martin Carnoy, το μεταπολεμικό καπιταλιστικό κράτος «αναλαμβάνει τη λειτουργία της αναπαραγωγής του κεφαλαίου συνολικά, προχωρώντας σε επενδύσεις υποδομής, ρυθμίζοντας τη σύγκρουση κεφαλαίου-εργασίας, συμβάλοντας στην επέκταση του εθνικού κεφαλαίου στις διεθνείς αγορές και επιχειρώντας με μέσα δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής να ρυθμίσει μια κατακερματισμένη καπιταλιστική ανάπτυξη» (Carnoy 1984, 178). Η μορφή αυτού του Κράτους είναι στην ελληνική περίπτωση το «Κράτος της μεταπολίτευσης», και κυρίως η μορφή κράτους που εδραιώνεται μετά την πολιτική αλλαγή του 1981. Είναι η μορφή κράτους της περιόδου 1974-1990.

Το «νεότερο» καπιταλιστικό Κράτος, που μορφοποιείται από τη δεκαετία του 1990 και μετά, ακυρώνει σχεδόν όλες τις παραπάνω κλασικές λειτουργίες του. Όλες οι επενδύσεις υποδομής που έχει ιστορικά δημιουργήσει επιδιώκεται να περάσουν στον ιδιωτικό τομέα, ακόμα κι αν αφορούν στη διαχείριση δημοσίων φυσικών αγαθών όπως το νερό ή το περιβάλλον. Η μακροπρόθεσμη αναπαραγωγή του κεφαλαίου υποτιμάται σταθερά, υπέρ της άμεσης και μεσοπρόθεσμης αναπαραγωγής. Επομένως, υποβιβάζεται ή επιχειρείται ακόμα και η διάλυση κάθε κρατικού κοινωνικού θεσμού που έχει δημιουργηθεί με στόχο την μακροπρόθεσμη αναπαραγωγή. Το κράτος αποσύρεται από τη ρύθμιση της σύγκρουσης κεφαλαίου –εργασίας, παρέχοντας ταυτόχρονα τις εγγυήσεις για την άρση κάθε εργασιακού και κοινωνικού δικαιώματος της δεύτερης, ακόμα και του πιο αυτονόητου.

Το (καπιταλιστικό) Κράτος μετά το 1990 είναι εγγυητής της άμεσης αναπαραγωγής της κυριαρχίας του κεφαλαίου και λιγότερο της μακροχρόνιας αναπαραγωγής του. Ετσι, αρχίζει ...

Δευτέρα, 1 Δεκεμβρίου 2014

ΣΥΡΙΖΑ και Ανάπτυξη ή ενδογενής παραγωγική ανασυγκρότηση (μια ενδιαφέρουσα ημερίδα)

Από την ημερίδα που διοργάνωσε ο ΣΥΡΙΖΑ Αχαΐας, στα πλαίσια του Forum Ανάπτυξης 2014, με θέμα: "Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την παραγωγική ανασυγκρότηση – Μπορεί η Δυτική Ελλάδα να ξεφύγει από την τελευταία θέση στην κατάταξη ανάπτυξης;"
Κατά σειρά οι ομιλίες:
  1. Έλενα Παπαδοπούλου, οικονομολόγος, μέλος της ομάδας εργασίας του ΣΥΡΙΖΑ για την Παραγωγική Ανασυγκρότηση
  2. Αλέξης Οικονομίδης, μαθηματικός / μηχανουργός, μέλος γραμματείας Τομέα Βιομηχανικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ
  3. Βασίλης Χατζηλάμπρου, βουλευτής Αχαϊας του ΣΥΡΙΖΑ
  4. Χαιρετισμός εκ μέρους της Μαρίας Κανελλοπούλου
  5. Ερωτήσεις στους ομιλητές και παρεμβάσεις (ηχητικό)
  6. Παρέμβαση του περιφερειακού συμβούλου Κώστα Γαβριηλίδη
  7. Παρέμβαση του γεωπόνου Νίκου Πέττα
  8. Παρέμβαση του περιφερειακού συμβούλου Βαγγέλη Κατσακούλη (ηχητικό)
  9. Απαντήσεις στις ερωτήσεις που τέθηκαν και σχολιασμός από τους ομιλητές




Σάββατο, 18 Οκτωβρίου 2014

Το χρέος είναι "βιώσιμο", μας λένε, ακόμη κι αν τα θύματά του δεν είναι

Χρέος και ψυχανάλυση

Ενώ όλοι αναγνωρίζουν τις καταστροφικές συνέπειες του χρέους, η κυβέρνηση θέλει τη διαιώνισή του. Αντί για την κατάργηση, η εξουσία διακατέχεται από την «επιθυμία του χρέους»: μια σειρά αποφάσεων και ενεργειών, εκούσιων ή μη, οδήγησαν αναπόφευκτα στην αύξησή του τα τελευταία είκοσι χρόνια.

του Κώστα Δουζίνα*

Ενα σκιάχτρο γυρνάει πάνω από τον κόσμο, το σκιάχτρο του χρέους. Πολίτες, επιχειρήσεις και κράτη είναι χρεωμένα μέχρι τον λαιμό. Ενυπόθηκα και προσωπικά δάνεια, φοιτητικά και επιχειρηματικά, «κόκκινα» και τοξικά, μια ολόκληρη σημειωτική και ποιητική του δανεισμού και του χρέους κυριαρχεί στη ζωή μας. Εχει υπολογιστεί ότι το παγκόσμιο χρέος είναι 313% του παγκόσμιου ακαθάριστου εισοδήματος. Είναι επομένως αδύνατο να αποπληρωθεί χωρίς μια τεράστια καταστροφή ή έναν πόλεμο που θα διαγράψει μονοκοντυλιά μεγάλο μέρος του. Στην Ελλάδα το δημόσιο χρέος βρίσκεται στο 210% του ΑΕΠ και το ιδιωτικό στο 90%. Οπως λένε η κυβέρνηση και οι Ευρωπαίοι όμως, το χρέος πρέπει να πληρωθεί μέχρι το τελευταίο ευρώ. Το χρέος είναι «βιώσιμο», μας λένε, ακόμη κι αν τα θύματά του δεν είναι.

Ενώ λοιπόν όλοι αναγνωρίζουν τις καταστροφικές συνέπειες του χρέους, η κυβέρνηση θέλει τη διαιώνισή του. Αντί για την κατάργηση, η εξουσία διακατέχεται από την «επιθυμία του χρέους»: μια σειρά αποφάσεων και ενεργειών, εκούσιων ή μη, οδήγησαν αναπόφευκτα στην αύξησή του τα τελευταία είκοσι χρόνια. Με τα νέα δάνεια και τα μνημόνια το αύξησαν και δεν φαίνεται να υπάρχει το παραμικρό ενδιαφέρον για να μειωθεί. Οι δανειστές απαιτούν τα χρήματά τους αλλά ταυτόχρονα και τη λίβρα σάρκας του Σάιλοκ, τα μνημόνια και τις μεταρρύθμισεις, μέτρα τιμωρίας και εξαγνισμού της κοινωνίας, της οικονομίας και του κράτους. Η επιθυμία του χρέους είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την «επιθυμία των μέτρων» που το χρέος δικαιολογεί και διευκολύνει.

Η επιθυμία του χρέους


Η «επιθυμία του χρέους» ως αμφίσημη γενική βάζει δύο ερωτήματα: ποιοι και γιατί επιθύμησαν το χρέος και τι επιθυμεί το χρέος; Ποιο είναι το χρέος του χρέους; Εδώ συναντάμε τις αναλύσεις περί χρέους του Φρειδερίκου Νίτσε τις οποίες πρόσφατα επικαιροποίησε ο Μαουρίτσιο Λαζαράτο στο βιβλίο του «Η Δημιουργία του Χρεωμένου Ανθρώπου». Ο Νίτσε γράφει στη «Γενεαλογία της Ηθικής» ότι οι ανθρώπινες κοινωνίες ξεπέρασαν την πρωτόγονη μορφή τους με τη δημιουργία ενός τύπου ανθρώπου που μπορεί να υπόσχεται στους άλλους να ξεπληρώσει τα χρέη του. Η υπόσχεση αυτή δημιουργεί ένα είδος μνήμης που στρέφεται προς το μέλλον και γίνεται τρόπος ελέγχου της συμπεριφοράς. Η υπόσχεση, το χρέος και η αποπληρωμή του ουδετεροποιούν τον χρόνο. Ενώνουν παρόν, μέλλον και παρελθόν κάνοντας το μέλλον όμηρο της παρελθούσας υπόσχεσης. Στις απλές κοινωνίες, οι οφειλές προς τους άλλους είναι μικρές και μπορούν να τηρούνται. Αλλά οι μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες απολυτοποίησαν το χρέος κάνοντας την εξόφλησή του αδύνατη. Το χρέος μας προς τον Θεό γίνεται άπειρο και ταυτόχρονα εσωτερικοποιείται, μετατρέπεται σε μια συνεχή βασανιστική ενοχή. Οι δύο έννοιες του χρέους, «αυτό που οφείλεται οικονομικά» και «το ηθικά δέον», συναντιούνται και το κάνουν έναν από τους πιο σημαντικούς μηχανισμούς ελέγχου από οικονομικές και κρατικές εξουσίες.

Και εδώ πιάνουμε την άκρη του νήματος αυτού του παράδοξου, καταστροφικού και «λυτρωτικού» χρέους. Ο χρεωμένος άνθρωπος πρέπει συνεχώς να γυμνάζεται, να δουλεύει για να αποπληρώσει το όφελος και να δέχεται ότι είναι ηθικά ένοχος αν δεν μπορεί να το εξοφλήσει. Για τον χρεώστη ο χρόνος υποθηκεύεται, γίνεται μετρήσιμος και προβλέψιμος, το παρόν και το μέλλον μια συνεχής γραμμή που πρέπει να οδηγεί ανεπιστρεπτί στην εξιλέωση. Η δυνατότητα αντίστασης και ανυπακοής εξαλείφεται, αφού όλες οι ενέργειες πρέπει να καθοδηγούνται από την υποχρέωση αποπληρωμής. Ετσι η ζωή και η συμπεριφορά του χρεωμένου γίνεται διαφανής, εκτεθειμένη σε συνεχή έλεγχο και αξιολόγηση. Η ηθική συμπύκνωση του χρόνου γίνεται μόνιμο χαρακτηριστικό της ζωής του. Ο χρεωμένος δεν είναι αυτόνομος άνθρωπος. Εξαρτάται από τον δανειστή περισσότερο απ’ όσο ο εργαζόμενος από τον εργοδότη και καταδιώκεται από τύψεις και αίσθηση αποτυχίας.

Αποτελεί το χρέος λοιπόν τον καλύτερο τρόπο πειθάρχησης της συμπεριφοράς. Γι’ αυτό οι νεοφιλελεύθερες κοινωνίες αποτελούν μηχανές χρέους. Λέγαμε στο προηγούμενο άρθρο ότι στον ύστερο καπιταλισμό, πρέπει όλοι να γίνουμε μικρο-καπιταλιστές του εαυτού μας. Να χρησιμοποιούμε τη ζωή μας σαν κεφάλαιο, να ασκούμε «ελευθερία επιλογών» επενδύοντας στην παιδεία, την υγεία και την ασφάλεια της οικογένειας. Το κοινωνικό κράτος υποχωρεί από τις μεταπολεμικές του υποσχέσεις, αλλά απαιτεί εμείς να κρατήσουμε τις δικές μας. Για να καλύψει τις βασικές του ανάγκες ο χρεωμένος πρέπει συνεχώς να δανείζεται για να αγοράσει αυτά που μέχρι σήμερα θεωρούσαμε δικαιώματα και μετά να δανείζεται ξανά για να πληρώσει τα παλιά δάνεια. Δανειζόμαστε από τη Visa για να πληρώσουμε τη Mastercard, σ’ έναν φαύλο κύκλο επεκτεινόμενης εξάρτησης. Το χρέος είναι σαν το φροϋδικό υπερεγώ: όσο περισσότερο το υπακούς και το υπηρετείς τόσο πιο απαιτητικό και βάναυσο γίνεται, με μια σαδιστική λογική. Η λογική του χρέους σήμερα με τα τεράστια ποσά δεν είναι πια το κέρδος από την επένδυση του κεφαλαίου, αλλά η διατήρηση του οφειλέτη σε σχέση υπακοής και υποταγής.

Τα ίδια βέβαια συμβαίνουν με τα κράτη. Τα περίφημα bailout -κυριολεκτικά ...

Τρίτη, 14 Οκτωβρίου 2014

Η Αριστερά δεν μπορεί να πεθάνει

Παρά την αποτυχία της φιλελεύθερης πολιτικής του, ο πρόεδρος Ολάντ επιμένει: "{Δεν υπάρχει οδός διαφυγής}". Φοβούμενοι ότι σύντομα θα κληθούν να πληρώσουν το τίμημα μιας τέτοιας εμμονής, ολοένα περισσότεροι σοσιαλιστές και οικολόγοι ζητούν αριστερή στροφή
του Frédéric Lordon*
Στον δημόσιο διάλογο δεν ακούγονται μόνο βλακείες: διατυπώνονται και δηλητηριώδεις απόψεις ή θέσεις. Από όσα θλιβερά επαναλαμβάνουν μονότονα οι στρατιές των ειδικών και των αρθρογράφων, το πλέον τοξικό είναι αναμφίβολα αυτό που ανακοινώνει, με το βαρυσήμαντο ύφος προφητείας, το τέλος των κατηγοριών "Δεξιά" και "Αριστερά" και την οριστικά παρωχημένη αντινομία τους. Δεν έχει επισημανθεί επαρκώς η ενοχλητική συγγένεια της διατύπωσης, ούτε και η αντικειμενική ταύτιση, ανάμεσα στο "ούτε Δεξιά, ούτε Αριστερά" της Άκρας Δεξιάς και της "υπέρβασης της Δεξιάς και της Αριστεράς" ("γιατί δεν σημαίνουν τίποτα πια") του ακραίου Κέντρου.
Εκπληκτική ειρωνεία, η ομοιότητα σκέψης ανάμεσα σε δυο φαινομενικά διαφορετικούς χώρους, την Άκρα Δεξιά, που κυνηγάει τη χίμαιρα της πάνδημης συμφιλίωσης υπό την σκέπη της αιώνιας εθνικής ταυτότητας, και το ακραίο Κέντρο που, διαπνεόμενο από τη διαχειριστική λογική απαιτεί "αναγκαστικά" γενική συμφωνία -και αναμφίβολα θα χρειαστεί ακόμα χρόνος για να συνειδητοποιήσει η κάστα των σχολιαστών των μέσων ενημέρωσης, οι οποίοι υπερασπίζονται με πάθος αυτή την ομοφωνία, τα όσα κοινά έχει με την προηγούμενη.
Αρκεί ένας πρωθυπουργός να διατυπώσει την προφητεία ότι "ναι, η αριστερά μπορεί να πεθάνει"1, προδίδοντας εμφανώς, με αυτή τη δυσοίωνη πρόβλεψη, το ίδιο το θλιβερό του πρόγραμμα, και το μήνυμα έχει ληφθεί. Πολύ περισσότερο όταν του ανοίγουν τον δρόμο κάποιοι καταθλιπτικοί διανοούμενοι: "Η Αριστερά είναι πλέον νεκρή. Ό,τι επιβιώνει είναι είτε συγκινησιακό είτε παροδικό. Ας ασχοληθούμε με κάτι άλλο", δηλώνει ο Ρεζίς Ντεμπρέ στο Nouvel Observateur (3 Ιουλίου 2014). Όμως, εδώ έχουμε δύο λάθη στην ίδια φράση: το ένα συνίσταται στο ότι συγχέει την Αριστερά, ως γενική πολιτική κατηγορία, με τα θλιβερά της κόμματα, το δεύτερο συνίσταται στο ότι, παραφράζοντας, εισάγει την ιδέα πως, αν δεν ασχοληθείς εσύ με την Αριστερά, θα ασχοληθεί η Δεξιά μαζί σου.
Είναι, όμως, εκπληκτικό, το ότι η χρήση του όρου "Αριστερά" περιορίζεται στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, για το οποίο έχει πλέον αποδειχθεί περίτρανα πως είναι δεξιό2. Κι αν είναι αλήθεια ότι το τελευταίο μπορεί να πεθάνει -θα μπορούσε να πει κανείς: αν είναι ευκταίο να πεθάνει-, η Αριστερά είναι από άλλη πάστα και άλλης μακροβιότητας, καθόσον πρόκειται για μια ιδέα. Ισότητα και αληθινή δημοκρατία, αυτή είναι η ιδέα που πρεσβεύει η Αριστερά. Και πρέπει κανείς να είναι τυφλός, τοξινωμένος ή καταθλιπτικός για να πιστεύει πως η συγκεκριμένη ιδέα είναι παρωχημένη: όχι μόνο δεν έχει πάψει να δημιουργεί, αλλά στην πραγματικότητα μόλις έχει αρχίσει να το κάνει. Με δυο λόγια, περιμένει ακόμα να εισέλθει στην πραγματικότητα.
Η αποκατάσταση της πόλωσης Δεξιά - Αριστερά, ενάντια στο δηλητήριο της άρνησής της, προϋποθέτει να ξεκαθαρίσει και πάλι τι σημαίνει Αριστερά, προκειμένου να προσδιοριστεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η ιδέα που αντιπροσωπεύει, στην εποχή του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Όμως, αυτός ο προσδιορισμός βασίζεται σε μια διατύπωση αρκετά απλή: ισότητα και αληθινή δημοκρατία δεν μπορούν να υπάρξουν όταν η κοινωνία είναι εγκαταλελειμμένη στην απόλυτη κυριαρχία του κεφαλαίου - τόσο με την έννοια της κοινωνικής λογικής όσο και με την έννοια της ομάδας συμφερόντων.
Το ότι το κεφάλαιο επιδιώκει τον απόλυτο έλεγχο των πάντων απορρέει από την ίδια τη διαδικασία της συσσώρευσης, η οποία, από τη φύση της, είναι απεριόριστη. Κανένα όριο δεν υπάρχει στην έννοια της συσσώρευσης - πράγμα που σημαίνει ότι οι μόνοι περιορισμοί που μπορεί να γνωρίσει είναι εξωτερικοί: με τη μορφή των εξαντλημένων φυσικών πόρων ή με τη μορφή της πολιτικής αντίθεσης. Ελλείψει των οποίων, η εν λόγω διαδικασία μεγαλώνει όπως ένα καρκίνωμα, που αναπτύσσεται τερατωδώς τόσο σε ένταση όσο και σε έκταση. Σε ένταση, με μια προσπάθεια αύξησης της παραγωγικότητας χωρίς τέλος. Σε έκταση, με την κατάληψη νέων χώρων, γεωγραφικών εκτάσεων ανέγγιχτων μέχρι τώρα, ούτως ώστε, μετά την Ασία, να έχει σειρά η Αφρική, αλλά επίσης και με την επέκταση των τομέων της εμπορευματοποίησης.
Το κεφάλαιο, τόσο ως έννοια όσο και ως ομάδα συμφερόντων, είναι μια δύναμη. Η οποία μπορεί να συνεχίζει την επέκτασή της επ' αόριστον, εφόσον δεν αντιμετωπίζει μια δύναμη πιο ισχυρή, που θα την υποχρεώσει στην αντίστροφη κίνηση - και θα της θέσει όρια. Για τον λόγο αυτό, αν απουσιάζει κάθε σημαντική αντίσταση, δεν πρέπει να αμφιβάλλουμε ότι το κεφάλαιο έχει μια και μόνο προοπτική, να θέσει ολόκληρη την κοινωνία υπό τον ζυγό του - με δυο λόγια, να της επιβάλει μια τυραννία, γλυκιά αναμφίβολα, ζαχαρωμένη με την κατανάλωση και τη διασκέδαση, αλλά τυραννία σε κάθε περίπτωση.
Με αυτό το δεδομένο, το τι είναι Αριστερά προκύπτει εύκολα. Η Αριστερά είναι μια θέση απέναντι στο κεφάλαιο. Το να είναι κάποιος αριστερός συνεπάγεται μια συγκεκριμένη τοποθέτηση απέναντι στο κεφάλαιο. Και συγκεκριμένα, μια τοποθέτηση που, έχοντας αποδεχτεί την ιδέα της ισότητας και της πραγματικής δημοκρατίας, έχοντας αναγνωρίσει ότι το κεφάλαιο είναι μια εν δυνάμει τυραννία και ότι η ιδέα αυτή δεν έχει καμιά τύχη να γίνει πραγματικότητα, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πολιτική της συνίσταται στην άρνηση της κυριαρχίας του κεφαλαίου. Να μην αφήσει το κεφάλαιο να επιβληθεί, αυτό σημαίνει να είναι κανείς αριστερός.
Τα γεγονότα που δρομολόγησε η χρηματοοικονομική κρίση του 2007-2008 προσφέρουν μια εύγλωττη εικόνα αυτού του τρόπου τοποθέτησης του προβλήματος, διακριτή σε πλήθος ζητημάτων: τις τράπεζες, το "σύμφωνο υπευθυνότητας", το επίδομα ανεργίας. Καθόσον, σε κάθε μια από αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να δει κανείς την ουσία του κεφαλαίου, δηλαδή ...

Τετάρτη, 1 Οκτωβρίου 2014

Ο σεξισμός στις λέξεις


της Callamard Agnes*  
από το φύλο συκής


Η γενικευμένη χρήση του αρσενικού γένους είναι το πρόσφατο προϊόν μιας ιστορίας η οποία επικαλείται την οικουμενικότητα, ενώ κρύβει, επί σειρά ετών, το ρατσισμό και το σεξισμό. Η δε γλώσσα συνοδεύει και σημαδεύει τις κοινωνικές εξελίξεις. Από τη Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη το 1789, μέχρι την οικουμενική Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου το 1948…

Τι υπάρχει σε μια λέξη ; [1] Μια ιστορία, μια ανακάλυψη, μια μεταμόρφωση, αλλά επίσης μια ταυτότητα, ένας αγώνας, μια νίκη ή μια ήττα. Μια λέξη μπορεί να εκφράσει τον οίστρο ενός πολιτικού, τη δημιουργικότητα ενός καλλιτέχνη, την κραυγή απόγνωσης ενός αγωνιστή. Υπάρχουν λέξεις που προτρέπουν στη βία κι άλλες στην ειρήνη. Υπάρχουν λέξεις που εκφράζουν τη δύναμη να αποκλείεις, κι άλλες τη βούληση να περιλαμβάνεις.

Τι υπάρχει στην έκφραση «δικαιώματα του ανθρώπου»; Η επανάσταση του 1789, μακρόχρονοι μετασχηματισμοί και πολλοί αγώνες στη Γαλλία και τον υπόλοιπο κόσμο, για να αναγνωρισθούν στους ανθρώπους τα αστικά, πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματά τους. Η διατύπωση, όμως, εκφράζει επίσης κι άλλες ιστορίες : κατ’ αρχήν την ιστορία των επαναστατών του 1789, οι οποίοι αρνήθηκαν να παραχωρήσουν στις γυναίκες τα δικαιώματα που παρείχαν στους άντρες, και στη συνέχεια την ιστορία των συμπεριφορών και πεποιθήσεων που είχαν ως βάση τις διακρίσεις απέναντι στις γυναίκες και οι οποίες φτάνουν ως τις μέρες μας, με όχημα την «ευγένεια» του αρσενικού. Στην τυποποίηση της λέξης «άνθρωπος», ως οικουμενικής κατηγορίας, υπάρχει επίσης η άρνηση των πολιτικών, κοινωνικών και πολιτιστικών αλλαγών των κοινωνιών του 20ού αιώνα και των δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι κυβερνήσεις και τα Ηνωμένα Έθνη απέναντι στην αρχή της ισότητας ανάμεσα σε άντρες και γυναίκες.

Ένας αιώνας χωρίς δικαίωμα ψήφου

Η Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη, που υιοθετήθηκε στις 26 Αυγούστου 1789, μετά από μακροχρόνιες και σκληρές συζητήσεις ανάμεσα στους βουλευτές στην Εθνική Συνέλευση, θεσπίζει έναν αριθμό δικαιωμάτων και αρχών που χρησιμοποιήθηκαν αργότερα ως θεμέλιο για την Οικουμενική διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Την εποχή που συντάχθηκε, η Διακήρυξη εφαρμοζόταν μόνο στους άντρες κι η λέξη «άνθρωπος» κάλυπτε ένα μόνο γένος [2]. Η επιλογή αυτής της λέξης δεν ήταν ουδέτερη και δεν περιείχε καθόλου τη βούληση να έχει «οικουμενική» εμβέλεια. Γιατί η ισότητα ανάμεσα στους άντρες και τις γυναίκες υπήρξε αντικείμενο συζήτησης στην Εθνική Συνέλευση, αλλά η πλειοψηφία των βουλευτών είχε απορρίψει αυτήν την αρχή: εφόσον η γυναίκα στερείται λογικής, δεν ήταν δυνατό να παραχωρηθούν δικαιώματα σε μια μειοψηφία εξαιρετικών γυναικών.

Όμως, οι γυναίκες συμμετείχαν δραστήρια στη γαλλική επανάσταση: συνδέθηκαν κυρίως με την κατάληψη της Βαστίλης στις 14 Ιουλίου 1789, παρήλασαν στους παρισινούς δρόμους για να απαιτήσουν ψωμί, σχημάτισαν μια εταιρεία επαναστατριών γυναικών και άλλα σωματεία, εντάχθηκαν σε επαναστατικούς συλλόγους, πήραν το λόγο σε δημόσιους χώρους καθώς και σε πολιτικούς κύκλους. Το 1791, η Ολίμπ ντε Γκουζ συνέταξε τη Διακήρυξη των δικαιωμάτων της γυναίκας και του πολίτη θηλυκού γένους, μια Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, αναθεωρημένη για να εφαρμόζεται στις γυναίκες. Το κείμενο αυτό αμφισβητούσε τα θεμέλια από τα οποία πήγαζαν οι αρχές και τα δικαιώματα της Διακήρυξης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη. «Η γυναίκα γεννιέται ελεύθερη και παραμένει ισότιμη με τον άντρα στα δικαιώματα», έγραφε, τονίζοντας εξάλλου ότι «η άσκηση των φυσικών δικαιωμάτων της γυναίκας δεν έχει άλλο όριο από τη συνεχή τυραννία που της επιβάλλει ο άντρας· αυτά τα όρια πρέπει να αναθεωρηθούν από τους νόμους της φύσης και της λογικής».

Οι Γαλλίδες δεν αναγνωρίστηκαν ποτέ επισήμως και νομοθετικώς ως πολίτες παρά τη συμμετοχή τους στα κοινά, συχνά στην πρώτη γραμμή. Η Ολίμπ ντε Γκουζ κατακρίθηκε και αντιμετωπίστηκε ως υστερική, ανορθολογική και παράλογη. Καρατομήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 1793. Ένα μήνα νωρίτερα, οι Ιακωβίνοι αποφάσιζαν με διάταγμα ότι στο εξής οι σύλλογοι και οι ενώσεις των γυναικών θα θεωρηθούν παράνομοι και ένας αντιπρόσωπος της Επιτροπής κοινής σωτηρίας δήλωνε πως οι γυναίκες δεν είναι φτιαγμένες για υψηλές σκέψεις.

Δύο εβδομάδες αργότερα, απαγορευόταν στις γυναίκες η πρόσβαση στις συνελεύσεις της Κομμούνας του Παρισιού. Στο λόγο του, που θα έπειθε την Κομμούνα του Παρισιού να ψηφίσει ομοφώνως τον αποκλεισμό των γυναικών, ένας επαναστάτης ρήτορας διακήρυξε πως ήταν αντίθετο σε όλους τους νόμους της φύσης να θέλει μια γυναίκα να γίνει άντρας… Στο Ναπολεόντειο Κώδικα του 1804, ο οποίος διασφάλιζε πλήθος επαναστατικών κατακτήσεων για τους άντρες, οι γυναίκες χαρακτηρίστηκαν ανίκανες από νομική άποψη.

Το ίδιο φαινόμενο επαναλήφθηκε κατά την επανάσταση του 1848, όταν η προσωρινή επαναστατική κυβέρνηση απέρριψε την παραχώρηση του δικαιώματος της ψήφου στις γυναίκες. Στις αρχές Ιουνίου, πριν την ανατροπή, η αστυνομία κλείνει το Σύλλογο των γυναικών. Τον Ιούλιο, η Δεύτερη Δημοκρατία αποφασίζει ότι οι γυναίκες δεν μπορούν ούτε να ...

Τρίτη, 26 Αυγούστου 2014

Το Μετρικό Σύστημα της Ευτυχίας

Το πείραμα του Μπουτάν να μετατρέψει μια γενική αρχή σε πολιτική πραγματικότητα (Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία)



της Madeline Drexler*

πηγή tricycle.com - μτφ Γιώργος Παπασπυρόπουλος, δημοσίευση στο tvxs.gr

Τα βράδια της Παρασκευής στο Τιμπού, την πρωτεύουσα του Μπουτάν, άνδρες, γυναίκες και παιδιά κατακλύζουν τον κεντρικό δρόμο, δημιουργώντας μαζί έναν αργό χορό. Κορδωμένα έφηβα αγόρια, με τα χέρια στους ώμους του άλλου, μιλούν με εκπληκτικά απαλή φωνή. Αδέσποτα σκυλιά συμβιώνουν δικαιωματικά στην πόλη. Ακούς συχνά να τραγουδούν - σε πεζοδρόμια, έξω από τα παράθυρα, στα εργοτάξια. Οι μελωδίες επιμένουν στην ορεινή ύπαιθρο, όπου οι άντρες ασχολούνται με αγώνες τοξοβολίας ή βελάκια και ξεσπούν σε συγχαρητήριο άσματα, όταν η άλλη πλευρά πετυχαίνει κάποιο σκορ.

Το άρθρο 9 του Συντάγματος του Βασιλείου του Μπουτάν, λέει: «Το κράτος θα προσπαθήσει να προωθήσει εκείνες τις συνθήκες που θα επιτρέψουν την επιτυχή επιδίωξη της Ακαθάριστης Εθνικής Ευτυχίας." Το φθινόπωρο του 2012, ταξίδεψα σε αυτό το απλό, περίπλοκο, πλούσια υπέροχο μέρος για να μάθετε πώς η ΑΕΕ, όπως είναι γνωστή αυτή η πολιτική, εφαρμόζεται έξω στην πραγματική ζωή. Η πρόθεσή μου ήταν να αλιεύσω τι σημαίνει ευτυχία σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη κοινωνία όπου ο βουδισμός είναι βαθιά ριζωμένος, αλλά όπου οι πειρασμοί και οι παράπλευρες απώλειες του πλούτου αυξάνονται. Οι κάτοικοι του Μπουτάν έχουν ασκήσει την ευτυχία, έχουν στοχαστεί πάνω σε αυτήν, έχουν συζητήσει, εξετάσει αναλυτικά, και νομοθετήσει για αυτήν - και μου φάνηκε, ότι στο σύνολό τους, είναι πιο ευτυχισμένοι από τους Αμερικανούς. Αλλά αν όχι για κανέναν άλλο λόγο σίγουρα λόγω της φύση της παροδικότητας, κάτι που μπορεί να αλλάξει σύντομα.

Ανάμεσα δύο πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου, την Ινδία και την Κίνα, το Μπουτάν έχει το ήμισυ του μεγέθους της Ιντιάνα, έχει πληθυσμό περίπου 740.000, και ποτέ δεν έχει αποικιστεί. Η γη υψώνεται από 300 πόδια στις νότιες πεδινές περιοχές σε περισσότερα από 24.000 πόδια στα βουνά, μερικά ιερά και απάτητα - που συνορεύουν με την Αυτόνομη Περιοχή του Θιβέτ. Το Μπουτάν είναι η μόνη χώρα στον κόσμο όπου ο Βουδισμός Βατζραγιάνα - με πλήθος θεότητες, βασισμένος στο έλεος, εστιασμένος στο κάρμα - είναι η επίσημη θρησκεία, η μόνη χώρα στον κόσμο όπου τα Dzongkha - με το μαλακό συριγμό της γλώσσας που συνδέονται στενά με τα Θιβετανικά, είναι η εθνική γλώσσα. Τα τέσσερα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία ενός νοικοκυριού είναι μια εστία μαγειρέματος ρυζιού, μια εστία μαγειρέματος για κάρυ, ένας βραστήρας και ένας θρησκευτικός βωμός.

Το Σύνταγμα του Μπουτάν ορίζει ότι το 60 τοις εκατό της χώρας πρέπει να παραμείνει δασική έκταση για πάντα. Σήμερα, παρά την ιλιγγιώδη αστικοποίηση, ο αριθμός αυτός είναι 80 τοις εκατό. Η κυβέρνηση απαγορεύει τις πλαστικές σακούλες. Η θανατική ποινή καταργήθηκε το 2004. Το Μπουτάν απολαμβάνει 16 αργίες και πολλές ημέρες για τοπικά πανηγύρια. Και η χώρα είναι ένα παγκόσμιο δημοφιλές κέντρο βιοποικιλότητας.

Ωστόσο, το Μπουτάν είναι επίσης πλούσιο σε αντιφάσεις-παράδοξα που υπονομεύουν την υπόσχεση της ΑΕΕ. Η χώρα απαγορεύει τη διαφήμιση προϊόντων καπνού, το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους, καθώς και την πώληση ή την παράνομη κατοχή των προϊόντων καπνού, αλλά υπήρξε μια δημόσια κατακραυγή το 2011, όταν ένας 23χρονος μοναχός έλαβε ποινή φυλάκισης τριών ετών για λαθρεμπόριο καπνού για μάσημα αξίας 2,5 δολαρίων. Οι ηγέτες της χώρας έχουν ορκιστεί να αυξηθεί στο 100 τοις εκατό το ποσοστό των βιολογικών καλλιεργειών, αλλά τα περισσότερα γεωργικά προϊόντα εισάγονται από την Ινδία. Η κυβέρνηση καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την οικονομική ανάπτυξη, αλλά προσφέρει λίγα κίνητρα για τις μικρές ιδιόκτητες επιχειρήσεις, οι οποίες είναι πολιτισμικά αντιληπτές ως μη γενναιόδωρες προς το συλλογικό. Το Μπουτάν έχει αυστηρούς νόμους για την ζώνη ασφαλείας και απέναντι στην ρίψη σκουπιδιών, αλλά οι περισσότεροι πολίτες τους περιφρονούν. Η ομοφυλοφιλία είναι παράνομη, αλλά κανείς δεν έχει συλληφθεί.

Στο Μπουτάν, κάθε συζήτηση σχετικά με την ΑΕΕ καταλήγει σε κάποιο σημείο σε ορισμούς. Μπορεί ένα έθνος να είναι ευτυχές αν τα άτομα δεν είναι; Μπορεί τα άτομα να είναι ευτυχή αν οι άλλοι υποφέρουν; Θα διαβρωθούν τα παραδοσιακά θεμέλια της ευτυχίας στην χώρα, αν αντικατασταθούν από μια πληθώρα πραγμάτων;

Στην πρωτεύουσα, πολλοί μου είπαν, ότι σαν ευτυχία ολοένα και ορίζεται ο καταναλωτισμός. "Οι άνθρωποι στο Τιμπού γίνονται ανταγωνιστικοί. Αν αυτός έχει ένα σπίτι, θέλω κι εγώ ένα σπίτι. Αν έχει ένα αυτοκίνητο, θέλω ένα αυτοκίνητο" είπε ένας νεαρός εργαζόμενος στο Υπουργείο Υγείας. "Αυτοί που βγάζουν χρήματα σκέφτονται ότι η ΑΕΕ είναι καλή. Αυτοί που δεν έχουν χρήματα σκέφτονται ότι η ΑΕΕ είναι κακή."

Αλλά στις αγροτικές περιοχές του Μπουτάν, ο ορισμός των γηραιοτέρων για την ευτυχία είναι εκ διαμέτρου αντίθετη. Στο δρόμο για το Punakha Dzong, το περίλαμπρο μοναστήρι-φρούριο του 17ου αιώνα , μίλησα (μέσω μεταφραστή) με την 79χρονη Sangay Lham, μια χαμογελαστή γυναίκα με γκρίζα μαλλιά, ντυμένη με ένα καρό kira και περίτεχνη ασημένια καρφίτσα, που πωλούσε φρούτα στην μια πλευρά του δρόμου. Τι, ρώτησα, σημαίνει ΑΕΕ για αυτήν; "Όσο έχουμε φωτιά όταν την χρειαζόμαστε, νερό όταν το χρειαζόμαστε, ζεστό φαγητό στο τραπέζι, νόστιμο κάρυ, τι άλλο χρειαζόμαστε;", είπε. "Ευτυχία είναι να είσαι καλός στην ψυχή."

"Μιλάμε για την οικονομία, αλλά ο πυρήνας της βουδιστικής κατανόησης της ΑΕΕ, η πραγματικότητα της εδώ ΑΕΕ, είναι η υλοποίηση της συμπόνιας," δήλωσε ο Λάμα Ngodup Dorji, ένας άνθρωπος με ένα μακάριο πρόσωπο που είναι το έβδομο μέλος της οικογένειας που πάνω από 15 γενιές διευθύνει το μοναστήρι Shingkhar Dechenling. Τον συνάντησα στο Τιμπού στα γραφεία της θυγατρικής Ίδρυμα Ati, το οποίο δίνει οικονομική βοήθεια σε φτωχούς πολίτες και αγροτικές κοινότητες. Το ίδρυμα στεγάζεται σε ένα ολοκαίνουριο γυάλινο κτήριο, με γυαλισμένο μαρμάρινο δάπεδο και ένα ιταλικό εστιατόριο στο δεύτερο όροφο. Ο καιρός είχε γυρίσει ψυχρός, και ο Dorji φορούσε ένα γιλέκο κάτω από το κόκκινο ράσα του. Η Ευτυχία, είπε, ζεσταίνοντας τα χέρια του γύρω από ένα φλιτζάνι του καφέ, είναι μια επιλογή. "Θα πρέπει να την παρασκευάσεις εσύ για τον εαυτό σου. Ακόμα και από κάθε ποσότητα τροφίμων, επιλέγεις κάθε κόκκο να ταιριάζει στις απαιτήσεις σου. Ομοίως, στο φιλοσοφικό επίπεδο, επιλέγουμε να είμαστε αυτό που είμαστε. "



Αν η λέξη «υλισμός» είναι σοβαρά διαδεδομένη εδώ, όσο ήταν στην Αμερική κατά τη διάρκεια της αντικουλτούρας πριν από μισό αιώνα, είναι σε μεγάλο βαθμό επειδή, μέχρι αρκετά πρόσφατα, το Μπουτάν ήταν μια μεσαιωνική κοινωνία.

Το 1960, σχεδόν ολόκληρο το έθνος ήταν αγροτικό. Το Τιμπού, μια ομάδα από αγροτικούς οικισμούς που βρίσκεται σε μια κοιλάδα στις όχθες του ποταμού Wang Chu, έγινε η επίσημη πρωτεύουσα μόλις το 1961. Το μέσο προσδόκιμο ζωής ήταν 33 χρόνια. Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν ανά άτομο ήταν 51 δολάρια. (Αντίθετα, το ίδιο έτος στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα μέτρο σύγκρισης, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ανά κάτοικο, ήταν 2.935 δολάρια.) Δεν υπήρχε κεντρική δημόσια διοίκηση. Η γεωργία ήταν μέσο επίβίωσης - οι άνθρωποι εξέτρεφαν ζώα και καλλιεργούσαν μόνο όση από τη γη απαιτούσαν οι ανάγκες τους. Δεν υπήρχαν δρόμοι και μηχανοκίνητα οχήματα - μουλάρια, βουβάλια και άλογα ήταν τα κύρια μέσα μεταφοράς. Δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα, δεν υπήρχε δίκτυο τηλεπικοινωνιών και ταχυδρομικό σύστημα. Οι ξένοι επισκέπτες δεν επιτρέπονταν. Το Μπουτάν είχε μόνο τέσσερα νοσοκομεία και δύο ειδικευμένους ιατρούς. Στη συνέχεια, τα πάντα άρχισαν να αλλάζουν. Ο πρώτος ...

Κυριακή, 17 Αυγούστου 2014

Σαββατοβραδο στο τραινο


της Εύας Αυγερινού*

Κοντρα στα δικα μου σχεδια αποφασιστηκε οτι το σαββατοβραδο αυτο θα το περασω στο τραινο. Μετα απο τρεις ωρες αναμονη στον κεντρικο σταθμο της Στοκχολμης μας εβαλαν τελικα στο επομενο τραινο. Για τρεις ωρες ειχαν σταματησει ολα τα τραινα προς τα βορεια, η επισημη πληροφορια ειναι «προσωπικο ατυχημα» που σημαινει καποιος που σκοτωθηκε στις γραμμες του τραινου. Αναμονη λοιπον και μεγαλη καθυστερηση. Αναμονη σιωπηλη, παγωμενη και χωρις διαμαρτυριες γιατι ολοι υποψιαζομαστε τι ακριβως σημαινει η εκφραση "προσωπικο ατυχημα" χωρις παραπερα λεπτομερειες, η αφαιρεση. Ειναι η αποσιωπηση που σημαινει αλλη μια αυτοκοτονια, παλι καποιος η καποια που αποφασισε να ριξει την υπαρξη του στους τροχους, με εγγυημενο αποτελεσμα.

Μεχρι στιγμης δεν εχει αναφερθει ουτε λεξη στις ειδησεις η σε καποιο αλλο μεσο, πραγμα που επιβεβαιωνει οτι προκειται για αυτοκτονια. Η πραξη αυτη δεν θα γινει ποτε ειδηση. Τα σουηδικα μεσα ενημερωσης εχουν πολυ αυστηρο κανονα δεοντολογιας στο θεμα αυτο, και για λογους ηθους αλλα και γιατι ειναι τεκμηριωμενο οτι οι ειδησεις αυτοκτονιων προκαλουν εγγυημενα νεες αυτοκτονιες. Γινεται λοιπον για προληπτικους λογους.

Οι αυτοκτονιες στις γραμμες των τραινων ειναι συνηθισμενες γιατι δυστυχως δεν γινεται να περιφραχτει ολοκληρο το σιδηροδρομικο δικτυο. Λενε οτι ο καθε οδηγος αμαξοστοιχιας εχει πατησει καποιον που ριχτηκε στις γραμμες τουλαχιστον μια φορα στην ζωη του. Μολις την περασμενη εβδομαδα ηρθε ενας φιλος αργα σε μια συνεδριαση για τον ιδιο λογο, δηλαδη μια αυτοκτονια στις γραμμες του τραινου με το οποιο ταξιδευε.

Η Σουηδια ειναι μια απο τις χωρες με τα ψηλοτερα ποσοστα αυτοκτονιων. Αν και για την ωρα ειναι η Νορβηγια που κατεχει αυτα τα μακαβρια πρωτεια, η διαφορα ειναι ελαχιστη. Αλλα δεν μιλαμε σχεδον ποτε γι αυτο. Μου τυχαινει καμια φορα οταν ειμαι στην Ελλαδα να συζητιεται αυτο το θεμα, ενα κατα τα φαινομενα παραδοξο, το να αυτοκτονουν τοσο πολλοι ανθρωποι σε μια απο τις πιο ευημερουσες χωρες του κοσμου. Καποιοι αναζητουν την αιτια στο κλιμα, το σκοταδι και τη μουνταδα του βορρα που βυθιζει τους ανθρωπους σε καταθλιψη. Και πραγματι, υπαρχει πολλη καταθλιψη στις βορειες χωρες, αλλα υποψιαζομαι οτι δεν ειναι και πολυ περισσοτερη απο τις νοτιες, απλα εκφραζεται με διαφορετικο τροπο. Και ειναι επισης πολιτισμικα αποδεκτη, οχι με την εννοια οτι ειναι ευπροσδεκτη αλλα με την εννοια οτι αναγνωριζεται ως ψυχολογικη κατασταση, αρα «υπαρχει», κατι που ισως δεν συμβαινει στην Ελλαδα οπου η καταθλιψη ειναι σχεδον ταμπου. Καποιοι αλλοι παλι αναζητουν την αιτια στην ιδια την ευημερια, αναπαραγοντας τον λαικο μυθο οτι τα πλουτη κανουν τον ανθρωπο δυστυχισμενο. Κατ επεκταση οι ανθρωποι που «τα εχουν ολα» πασχουν απο ανια και μελαγχολουν. Μια αλλη εκδοχη ειναι οτι οι κατοικοι των βορειων χωρων μονο δουλευουν και δεν ξερουν να χαιρονται τη ζωη.

Μετα απο εικοσιτεσσερα χρονια στη Σουηδια, που ειναι σχεδον η μιση ζωη μου, ξερω οτι οι σουηδοι ειναι ενας λαος που ξερει να χαιρεται και να απολαμβανει τη ζωη. Η εργασια εινα ενα σημαντικο μερος της ζωης τους αλλα και της ταυτοτητας τους γιατι ειναι ενας λαος που δεν περιφρονει την εργασια αλλα αντιθετα την τιμα και την εκτιμα. Επειδη λοιπον η εργασια δινει νοημα στη ζωη, δεν μπορει μια ζωη παραγωγικη και δημιουργικη να οδηγει τον ανθρωπο σε αυτοκτονια. Ουτε απο ανια πασχει ο σουηδος γιατι η μεγαλυτερη ευημερια της κοινωνιας αυτης δεν συνισταται απλα στην καταναλωση υλικων αγαθων – στο να "τα εχεις ολα" - αλλα και σε ευρεια προσβαση στον πολιτισμο, τα γραμματα, τις τεχνες, την χειροτεχνια, τον αθλητισμο, τη δημιουργια, την καλλιεργεια γενικα του σωματος και του πνευματος.

Μια βασικη πολιτισμικη διαφορα, αν γενικευσουμε, αναμεσα σε ελληνα και σε σουηδο ειναι η αντιληψη και η σταση απεναντι στον εαυτο. Δεν θα κανω εδω μια εκτενη πολιτισμικη αναλυση, απλα θα αναφερω την αντιθεση εσωστρεφειας και εξωστρεφειας. Ο σουηδος με την προτεσταντικη κουλτουρα ειναι εσωστρεφης και υπευθυνος για την υπαρξη του. Ο ελληνας με την ορθοδοξη κουλτουρα ειναι εξωστρεφης και εναποθετει την ευθυνη της υπαρξης του σε αλλους, στους δικους του, και κυριως στον – οποιονδηποτε – «Κυριο». Και οι δυο αυτοι τροποι υπαρξης εχουν τις θετικες και τις αρνητικες πλευρες τους, και οι δυο δινουν τα πολιτισμικα εργαλεια στους ανθρωπους να επιβιωσουν ηθικα μεσα στην κοινωνια και το πολιτισμικο πλαισιο που βρισκονται. Κ αι στις δυο αυτες κοινωνιες υπαρχουν ομως και οι ανθρωποι που μισουν τον εαυτο τους. Αυτο ειναι για μενα ο ανθρωπος που αυτοκτονει, ειναι ο ανθρωπος που μισει τον εαυτο του. Η αυτοκτονια ειναι μια δραστικη αυτοκαταστροφη, και σαν τετοια μονο η πιο ακραι μορφη αναμεσα σε αλλες μορφες αυτοκαταστροφης. Οπως τα ναρκωτικα και το οινοπνευμα πχ, αλλα και πολλες αλλες μορφες καταχρησης που πολλες φορες περνουν απαρατηρητες γιατι ειναι πολιτισμικα αποδεκτες συμπεριφορες. Το οινοπνευμα ειναι το κατ' εξοχην μεσο αυτοκαταστροφης στις βορειες χωρες, και για το λογο αυτο περιοριζεται η καταναλωση του με αυστηρη νομοθεσια και ψηλες τιμες.

Αλλα γιατι τοση αυτοκαταστροφη; Το βλεπω ετσι, οτι το μισος υπαρχει μεσα σε καποιους ανθρωπους. Το εχει φυτεψει μεσα τους το περιβαλλον τους πολυ νωρις. Το μισος ξεκνιναει παντα απο μισος και περιφρονηση για τον εαυτο. Απο μια κουρελιασμενη αυτοεκτιμηση που κανει καποιον να αηδιαζει και να σιχαινεται τον εαυτο του και να πνιγει την αηδια αυτη με διαφορες ουσιες η να γινεται τοσο αφορητη η απεχθεια που καποια στιγμη παιρνει την αποφαση να απαλειψει τον εαυτο του. Αυτο συμβαινει σε μια κουλτουρα εσωστρεφειας, οπου το ατομο θεωρει τον εαυτο του υπευθυνο για ολα οσα του συμβαινουν. Μια τετοια προσωπικοτητα απορροφα ακομα και την ασχημια του κοσμου η των αλλων και την κανει ευθυνη δικη του. Σε μια κουλτουρα εξωστρεφειας, το μισος απεναντι στον εαυτο και το εσωτερικο σκοτος προβαλλονται πανω στον «αλλον». Αντι για αυτοκαταστροφικη συμπεριφορα εχουμε καταστροφικη συμπεριφορα, με επιθετικοτητα και βια απεναντι στον συνανθρωπο, ακομα και στον «δικο» και τους ανθρωπους που αγαπουν τον ανθρωπο αυτο. Η σουηδικη κοινωνια δεν εχει μεγαλα ποσοστα βιας και επιθετικοτητας σε σχεση με την ελληνικη. Η επιθετικοτητα και η βια που στην ελληνικη κοινωνια στρεφονται προς τον αλλον, θεωρωντας τον υπευθυνο («με εκανες να θυμωσω», «εσυ φταις που δεν σε σεβομαι») στη σουηδικη κοινωνια στρεφονται προς τον εαυτο («εγω φταιω που δεν με σεβονται»). Αυτα ειναι γενικευσεις φυσικα με παμπολλες συλλογικες και ατομικες παραλλαγες και αποκλισεις, Αν ομως κανεις εκανε τον κοπο να συγκρινει ...

Κυριακή, 27 Ιουλίου 2014

Sarojini Sahoo: "Ο βιασμός είναι ένα όπλο που παραμορφώνει τη γυναικεία σεξουαλικότητα"

από το Hit&Run

Γεννημένη σε μια μικρή πόλη στην Ινδία, η Sarojini Sahoo είναι η πιο καταξιωμένη και πολυβραβευμένη Ινδή φεμινίστρια συγγραφέας. Μας μιλά για τα παιδικά χρόνια καιτην εφηβεία τηςτο φεμινισμό στην Ινδία, την Virginia Woolf και την Judith Butlerτη θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνίατο βιασμό ως κοινωνικό φαινόμενο κι άλλα πολλά στη συνέντευξη που ακολουθεί.
Τι σε διαμόρφωσε ως άνθρωπο, φεμινίστρια, διανοούμενη; Ποιοι υπήρξαν οι πιο επιδραστικοί άνθρωποι στη ζωή σου και γιατί;
Είναι η λογοτεχνία που μου έδωσε την ταυτότητά μου κι ο μακαρίτης ο σύζυγός μουJagadish Mohanty, που με διαμόρφωσε ως συγγραφέα και διανοούμενη από την εφηβική μου ηλικία. Υπήρξε ένας θαυμάσιος συγγραφέας και διαμορφωτής τάσεων στη λογοτεχνία Odia. Είναι δύσκολο, ξέρεις, για μια γυναίκα να γράφει με ειλικρίνεια μυθοπλασία, χωρίς να κρύβει τις εμπειρίες της. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές συγγραφείς, με αναφέρουν ως μια ειλικρινή συγγραφέα κι ο άντρας μου ποτέ δεν παραπονέθηκε γι’ αυτό. Ήταν εραστής μου πριν το γάμο μας. Συνήθιζα να γράφω για τα συναισθήματά μου και ποτέ δε διαφώνησαν με αυτό ο πατέρας μου ή ο σύζυγός μου. Ως συγγραφέας, πάντοτε στάθηκε στο πλευρό μου, ανεξάρτητα από την πολεμική που μπορεί να προκαλούσαν τα γραπτά μου. Η σχέση μας δε θύμιζε τυπικό παντρεμένο ζευγάρι στην Ινδία, αλλά μια φιλία παρόμοια με εκείνη ανάμεσα στον Σαρτρ και την Σιμόν.
Σχετικά με το φεμινισμό, νομίζω ότι η ζωή μου είναι η πηγή της έμπνευσής μου. Είμαι η δεύτερη κόρη στην οικογένειά μου. Πριν τη γέννησή μου, ο πατέρας μου περίμενε γιο κι όταν γεννήθηκα δεν ήταν παρών στο δωμάτιο δίπλα στην μητέρα μου. Συνειδητοποιώντας πως ήμουν κοριτσάκι, η μητέρα μου υπέστη σοκ, γιατί η γέννησή μου μπορεί να αποτελούσε λόγο για την ταπείνωσή της στο μέλλον. Αργότερα μου είπε ότι δεν μπορούσε να κοιμηθεί τα βράδια, φοβούμενη να αντικρίσει τον πατέρα μου. Προσευχόταν όλη τη νύχτα στον Θεό να μου αλλάξει το φύλο, αλλά εκείνος δεν έδωσε σημασία στο κλάμα της κι έτσι το φύλο μου δεν άλλαξε. Ο πατέρας μου, ωστόσο, ήταν ξεροκέφαλος άνθρωπος και δεν μπορούσε να ξεπεράσει τη θλίψη του που δεν έγινε πατέρας ενός αγοριού. Ήθελε να ανατραφώ ως αγόρι. Η κόμμωσή μου ήταν τέτοια, ώστε, οποτεδήποτε με κοίταζε, να πιστεύει πως είναι ο περήφανος πατέρας ενός αγοριού. Με έντυναν με αγορίστικες μπλούζες και παντελόνια. Μέχρι που ο πατέρας μου με προσφωνούσε με αγορίστικο όνομα: Lala. Ποτέ δεν έπαιξα με κούκλες. Απολάμβανα όλες τις ελευθερίες που προορίζονταν για τα αγόρια, μέχρι που μπήκα στην εφηβεία.
Τη μέρα που η μητέρα μου είδε την πρώτη μου περίοδο, με πήγε σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, όπου έπρεπε να μείνω κρυμμένη για επτά μέρες, μακριά από κάθε αρσενικό πρόσωπο. Άκουγα πίσω από τον τοίχο τους θορύβους από τα παιχνίδια που έπαιζαν τα ξαδέρφια μου στο σπίτι, αλλά δε μου επιτρεπόταν να παίξω μαζί τους. Μετά από αυτό, με δίδαξαν ότι είμαι κορίτσι, γυναίκα, διαφορετική από τους άλλους και μου επέβαλαν λογοκρισία στις κινήσεις, το λόγο και το ντύσιμό μου. Δε με άφηναν να μένω εκτός σπιτιού τα βράδια, ούτε και να παίζω με τα ξαδέρφια μου. Αυτοί οι περιορισμοί ίσως με έκαναν επαναστάτρια κι αργότερα έγινα φεμινίστρια συγγραφέας. Στα διηγήματά μου «Udibar Bela» («Time to fly») και «Moho Banga» («End of the fascination»), τα οποία είναι γραμμένα στη γλώσσα Oriya και δεν έχουν ακόμη μεταφραστεί στα αγγλικά, έχω περιγράψει αυτές τις εφηβικές μου εμπειρίες.
Συχνά σε έχουν συγκρίνει με την Virginia Woolf και την Judith Butler. Νομίζεις ότι τέτοιοι παραλληλισμοί είναι βάσιμοι; Πώς αντιλαμβάνεσαι, αρθρώνεις και βιώνεις το φεμινισμό, σε ένα ανατολικό πολιτισμικό πλαίσιο;
Ο «Ορλάντο- Μια βιογραφία» της Virginia Woolf είναι ένα εντυπωσιακό πεδίο συζήτησης σχετικά με την ταυτότητα φύλου. Στα πλαίσια του στοχασμού για την ιδέα της ταυτότητας, της θηλυκότητας, της αρρενωπότητας και της σεξουαλικής επιθυμίας, ο «Ορλάντο» παρέχει μια ανάλαφρη καταγραφή της «θεωρίας της σεξουαλικότητας» της Woolf, που ακόμη αιχμαλωτίζει την προσοχή των αναγνωστών. Εμπνεόμενη από την άνοδο της «νέας επιστήμης της σεξολογίας» και της ψυχανάλυσης, καθώς και από την προσωπική της κλίση προς το σαπφισμό, η Woolf σχολιάζει στον «Ορλάντο» την ουσία του σεξ, τη φύση των φυλετικών ρόλων, το ρόλο της ενδυμασίας στην ταυτότητα φύλου και το σεξουαλικό προσανατολισμό. Στο μυθιστόρημά της, ο ήρωας αισθάνεται ότι έχει μεταμορφωθεί σε γυναίκα. Η έννοια της «σωστής ψυχής στο λάθος σώμα» εξελίχτηκε από αυτό το μυθιστόρημα στο αναλυτικό μοντέλο της «queer theory» που εισήγαγε η Judith Butler, το οποίο δραματοποιεί ασυνέχειες στις υποτιθέμενα σταθερές σχέσεις ανάμεσα στο χρωμοσωματικό σεξ, το φύλο και τη σεξουαλική επιθυμία. Στο βιβλίο μου «Sensible Sensuality» πραγματεύομαι ορισμένες από αυτές τις αντιλήψεις. Μπορώ να κατανοήσω τη θέση των μεσοφυλικών (intersexuals) και των διεμφυλικών (transsexuals) που γεννιούνται με διαφορετικά βιολογικά σώματα. Πρέπει να υπάρχουν λογικά βήματα, ώστε όλοι να αισθάνονται άνετα και να ενσωματωθούν στο mainstream. Αυτό, στο οποίο είμαι αντίθετη, είναι τα κλισέ της pop κουλτούρας που εκφράζουν αισθήματα όπως «άντρας παγιδευμένος στο σώμα μιας γυναίκας», ή «γυναίκα παγιδευμένη στο σώμα ενός άντρα».
Ποια είναι, γενικότερα, η θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία;
Στην Ινδία, οι προσυμφωνημένοι γάμοι πάντοτε προτιμώνται κι οι γάμοι από αγάπη θεωρούνται ζήτημα που προκαλεί κοινωνική ενόχληση. Πολλοί Ινδοί υποστηρίζουν ότι οι προσυμφωνημένοι γάμοι είναι πιο επιτυχημένοι από τους γάμους στη Δύση, ιδίως αν πάρει κάποιος υπόψη τα τεράστια ποσοστά διαζυγίων. Η ρομαντική αγάπη δεν οδηγεί κατ’ ανάγκη σ’ ένα καλό γάμο και συχνά αποτυγχάνει, όταν το πάθος υποχωρεί. Μια ανύπαντρη κόρη φέρνει ντροπή στην οικογένειά της κι είναι βάρος. Από τη στιγμή, όμως, που θα παντρευτεί, θεωρείται ιδιοκτησία των πεθερικών της. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ανύπαντρες, διαζευγμένες, μόνες ή άπιστες γυναίκες αντιμετωπίζονται ως παρίες. Το να ζεις με τον σύντροφό σου εκτός γάμου είναι ακόμη ουσιαστικά ανήκουστο.
Κατά τη διάρκεια του γάμου, ο πατέρας της νύφης είναι υποχρεωμένος να πληρώσει προίκα με τη μορφή μεγάλου χρηματικού ποσού, επίπλων, κοσμημάτων και ακριβών οικιακών ειδών- ακόμη και σπιτιών και ακριβών διακοπών στο εξωτερικό στον γαμπρό. Κι όμως, η φράση «το κάψιμο της νύφης», επινοήθηκε στην Ινδία αφότου ...

Παρασκευή, 25 Ιουλίου 2014

Υπάρχει δωρεάν γεύμα, και το έφαγε ο Γκίκας Χαρδούβελης

του Άκη Γαβριηλίδη*

Η «ευχάριστη έκπληξη» του τελευταίου ανασχηματισμού, όπως την παρουσίασαν τα φιλοκυβερνητικά έντυπα, ήταν η τοποθέτηση του κ. Γκίκα Χαρδούβελη ως υπουργού Οικονομικών. Η πρώτη –και μόνη μέχρι στιγμής- αξιομνημόνευτη ενέργεια του κ. Χαρδούβελη υπό τη νέα του ιδιότητα ήταν η δήλωσή του κατά την οποία «Όλοι καταλαβαίνουν ότι δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα».

Τα ίδια έντυπα ανέλαβαν να επεξηγήσουν το νόημα της δήλωσης, με αναφορές στα λόγια του ίδιου του υπουργού, στα λόγια ενός ανώνυμου συνεργάτη του και τέλος … στα ήθη του Φαρ Ουέστ.
«Μόνο οι οικονομολόγοι το καταλάβαιναν αυτό», συνέχισε ο κ. Χαρδούβελης και υπογράμμισε: «Τώρα όλοι καταλαβαίνουν ότι δεν μπορείς να πάρεις τίποτα απ’ την κυβέρνηση εκτός αν κάποιος πληρώσει γι’ αυτό». Με την έμμεση επίκληση της παροιμίας που ξεκίνησε απ’ τα αμερικανικά σαλούν, ο υπουργός Οικονομικών εννοούσε ότι οι προϋπολογισμοί πρέπει να ισοσκελίζονται, εξηγεί συνεργάτης του κ. Χαρδούβελη.

Σύμφωνα πάντα με ανάλογα αγιογραφικά δημοσιεύματα, τα οποία φέρουν τίτλους όπως Γκίκας Χαρδούβελης: Ο φτωχός υπουργός από την ΑρκαδίαΟ Γκίκας Χαρδούβελης πήγε στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού του. Μόλις ολοκλήρωσε και την τελευταία τάξη, έδωσε εξετάσεις στο αμερικανικό σχολείο «Ανατόλια» και βγήκε πρώτος. Του προσφέρθηκε πλήρης υποτροφία, δηλαδή και για τη διαμονή και για τη φοίτηση. Τότε, η πολιτική του σχολείου ήταν να επισκέπτεται πολλά μέρη της περιφέρειας και να αναζητά για υποτροφίες, περί τους πέντε αριστούχους.
Φαίνεται λοιπόν ότι ο ίδιος ο κ. Γκίκας Χαρδούβελης, όπως και άλλοι τέσσερις αριστούχοι, από τα 12 μέχρι τα 18 του χρόνια απολάμβανε δωρεάν «γεύματα» (μεταφορικά, αλλά και με την κυριολεκτική σημασία του όρου). Ή τουλάχιστον δεν κατέβαλλε χρηματικά ανταλλάγματα.
Το γεγονός αυτό δεν φαίνεται να βιώνεται από κανέναν ως κάποιου είδους αντίφαση με την τωρινή προβολή εκείνου που «ήξεραν πάντα οι οικονομολόγοι» (στους οποίους πλέον συγκαταλέγεται και ο ίδιος). Αντιθέτως, προβάλλεται και στα δημοσιεύματα ως απόδειξη του ότι είναι «αυτοδημιούργητος», ενώ παρατίθεται με υπερηφάνεια και από τον ίδιο στα βιογραφικά του.

Πώς να συμβιβάσουμε αυτές τις δύο λεκτικές πρακτικές;
Καταρχάς, βέβαια, η δήλωση αναφέρεται στην δυνατότητα «να πάρεις κάτι απ’ την κυβέρνηση» (ελαφρώς αγγλισμός, διότι στα ελληνικά με τον όρο «κυβέρνηση» εννοούμε απλώς το σύνολο των υπουργών και των υφυπουργών, ενώ το government αντιστοιχεί περισσότερο με αυτό που θα λέγαμε «δημόσιο» –ή και απλώς «κράτος»). Το Κολλέγιο Ανατόλια δεν είναι βέβαια «η κυβέρνηση», είναι ιδιωτική επιχείρηση. Πλην όμως, λειτουργεί μέσα σε ένα πλαίσιο που ορίζεται από την κυβέρνηση –από δύο κυβερνήσεις, της Ελλάδας και των ΗΠΑ- και παρέχει έναντι πληρωμής ένα αγαθό το οποίο παράλληλα παρέχεται και από την «κυβέρνηση» στους πολίτες, χωρίς αυτοί να πληρώνουν. Ή τουλάχιστο χωρίς να καταβάλλουν κάποιο άμεσο αντίτιμο για το αγαθό αυτό με τη μορφή διδάκτρων. Στον Χαρδούβελη όμως παρασχέθηκε το εμπόρευμα του Κολλεγίου Ανατόλια χωρίς αυτός να καταβάλει αντίτιμο.
Αυτό ίσως που, από την οπτική των αμερικανικών σαλούν, θα αναιρούσε το χαρακτήρα τού «δωρεάν γεύματος» για μια τέτοια παροχή, θα ήταν το γεγονός ότι ναι μεν δεν πλήρωσε αυτός, αλλά πλήρωσαν άλλοι γι’ αυτόν (στη δήλωση τίθεται η προϋπόθεση να πληρώσει κάποιος, χωρίς αυτός να πρέπει απαραίτητα να είναι ο ίδιος με εκείνον που «παίρνει κάτι»). Και αυτοί οι άλλοι πλήρωσαν επειδή διαπίστωσαν τις υψηλές επιδόσεις του νεαρού μαθητή από το παραθαλάσσιο γραφικό χωριό Πούλιθρα μέσω εξετάσεων και έκριναν ότι είναι άξιος (για υποτροφία). Τις δε υψηλές επιδόσεις τις επέτυχε επειδή κοπίασε, δηλαδή προκατέβαλε ένα μέρος από το «διανοητικό του κεφάλαιο» και η επένδυσή του αποδείχθηκε επιτυχημένη· η υποτροφία ήταν το κέρδος που του απέφερε. Μπορεί λοιπόν να μην κατέβαλε ο ίδιος κάποια (χρηματική) αξία, αλλά παρόλα αυτά το γεύμα το κέρδισε με την αξία του. Δηλαδή αξιοκρατικά. Ήταν καλύτερος από τους άλλους, τραβούσε πιο γρήγορα το πιστόλι.

Φαντάζομαι ότι έτσι θα εξηγούσε ένας νεοφιλελεύθερος αυτή τη συναλλαγή, ή αυτό το σύνολο συναλλαγών που εκτείνονται σε έκταση αρκετών χρόνων –σχεδόν μιας ολόκληρης ζωής. Ίσως ο νεοφιλελευθερισμός να είναι ακριβώς αυτό: το να διαβάζουμε την ίδια τη ζωή, τις διανοητικές, γλωσσικές, επικοινωνιακές μας ικανότητες, ως κεφάλαιο, και τους εαυτούς μας ως μάνατζερ αυτού του κεφαλαίου.
Ωστόσο, η έστω υποθετική αυτή υπεράσπιση που σκηνοθετώ εδώ για λογαριασμό των υποστηρικτών της πάση θυσία «πληρωμής του γεύματος» φέρνει στο φως ένα ακόμη βασικότερο πρόβλημα που συνοδεύει το νεοφιλελευθερισμό, και τον ίδιο τον καπιταλισμό, από τη γένεσή του: ότι επενεργεί μία φυσικοποίηση της αξίας. Στην περίπτωση του νεαρού φτωχού μαθητή από την Αρκαδία, η απάντηση ότι την δωρεάν φοίτηση «την κέρδισε με την αξία του», (σε αντίθεση με άλλους μαθητές, εξίσου φτωχούς, οι οποίοι όμως κρίθηκαν ανάξιοι αυτού του αγαθού), αναδεικνύει ότι η απόδοση μικρότερης ή μεγαλύτερης αξίας στα πράγματα προϋποθέτει μία κρίση, μία ιεράρχηση· δηλαδή τελικά μία πολιτική απόφαση. Εκεί έγκειται η οικονομική θεολογία του καπιταλισμού και των απολογητών του: ότι αυτή την πολιτική απόφαση την εξαφανίζουν, διαλύοντάς την μέσα σε έναν μεταφυσικό πολτό που αποκαλούν «αγορά» και που ...

Κυριακή, 20 Ιουλίου 2014

Τους ακούω να κουρντίζουν τα όργανα του θανάτου…



"Προμελετημένη γενοκτονία"


Ο Νορβηγός γιατρός Μαντς Φρέντρικ Γκίλμπερ (Mads Frederick Gilbert, 67 ετών) βρίσκεται εθελοντής στο νοσοκομείο της Γάζας. Ήταν εκεί και το 2009. Είπε ότι η επιχείρηση των Ισραηλινών είναι «τρομακτική, απίστευτη, εξοργιστική… μια προμελετημένη γενοκτονία» και υποστήριξε ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί σκόπιμα όπλα που έχουν απαγορευτεί διεθνώς, τα οποία «προκαλούν τραύματα που δεν διακρίνονται άμεσα με ακτινογραφίες, αλλά μετά από λίγο αρχίζουν και αιμορραγούν».

Ο Νορβηγός γιατρός έστειλε γράμμα- έκκληση στο βρετανικό κανάλι Channel 4, περιγράφοντας την κόλαση που βιώνουν όλοι οι εγκλωβισμένοι:

«Η χθεσινή νύχτα ήταν ακραία. Η χερσαία εισβολή είναι ως αποτέλεσμα δεκάδες, ολόκληρα αυτοκίνητα γεμάτα με ακρωτηριασμένους, διαλυμένους, μέσα στα αίματα, ετοιμοθάνατους Παλαιστίνιους όλων των ηλικιών, όλοι άμαχοι, όλοι αθώοι. Οι ήρωες στα ασθενοφόρα και σε όλα τα νοσοκομεία της Γάζας δουλεύουν από 12 έως 24 ώρες, κάτασπροι από την κούραση και το απάνθρωπο έργο που πρέπει να επιτελέσουν. Φροντίζουν, υποδέχονται και προσπαθούν να κατανοήσουν το χάος από τα ανθρώπινα κορμιά, τα μεγέθη, τα μέλη, τους τραυματίες που μπορούν να περπατήσουν, αυτούς που δεν μπορούν, αυτούς που αναπνέουν και αυτούς που δεν αναπνέουν, αυτούς που αιμορραγούν και αυτούς που δεν αιμορραγούν. Ο σεβασμός μου προς τους τραυματίες είναι ατελείωτος για τη συγκρατημένη αποφασιστικότητα τους, εν μέσω φοβερών πόνων, αγωνίας και σοκ. Ο σεβασμός μου προς το ιατρικό προσωπικό και τους εθελοντές είναι ατελείωτος. Αλλά, στιγμές-στιγμές θέλω να ουρλιάξω, να κρατήσω κάποιον σφικτά μια αγκαλιά, να διακρίνω την μυρωδιά ενός παιδιού, να προστατεύσουμε ο ένας τον άλλον μια μια ατελείωτη αγκαλιά… αλλά ούτε εμείς έχουμε αυτή την πολυτέλεια, ούτε αυτοί. Ακόμα υπάρχουν λίμνες αίματος στο πάτωμα των έκτακτων περιστατικών, σωρούς από μουλιασμένους στο αίμα επιδέσμους να πετάξουμε… τα υπόλοιπα του θανάτου απομακρύνονται για να επαναληφθεί πάλι το ίδιο πράγμα Περισσότερα από 100 περιστατικά έφθασαν στο νοσοκομείο Shifa τις τελευταίες 24 ώρες- σε ένα μεγάλο καλά εξοπλισμένο νοσοκομεία θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν. Αλλά εδώ δεν έχουμε σχεδόν τίποτα: ηλεκτρικό ρεύμα, νερό, αναλώσιμα, φάρμακα, χειρουργεία….εργαλεία, μηχανήματα είναι όλα σκουριασμένα σαν να έχουν βγει από μουσείο νοσοκομείων του παρελθόντος. Αλλά αυτοί οι ήρωες δεν παραπονιούνται. Συνεχίζουν, σαν πολεμιστές, απολυτα αποφασισμένοι. Και τώρα, πάλι, η ορχήστρα της πολεμικής μηχανής του Ισραήλ αρχίζει ξανά την φρικτή συμφωνία της: μόλις τώρα, μπαράζ βομβαρδισμών από το ναυτικό, τα F16, τα αρρωστημένα μη επανδρωμένα και τα Απάτσι . Κύριε Ομπάμα, έχετε καρδιά; Σας προσκαλώ να περάσετε μια νύχτα- μόνο μια νύχτα- με εμάς στο νοσοκομείο Shifa. Ισως να μεταμφιεστείτε ως καθαριστής, Είμαι πεπεισμένος 100% ότι θα αλλάξει ο ρους της ιστορίας. Κανένας με καρδιά και εξουσία δεν μπορεί να κάνει τα στραβά μάτια μετά από μια νύχτα στο Shifa, χωρίς να πάρει την απόφαση να δώσει ένα τέλος στην σφαγή του Παλαιστινιακού λαού. Αλλά οι άκαρδοι και οι άσπλαχνοι έχουν κάνει τους υπολογισμούς τους… Οι ποταμοί αίματος θα συνεχίσουν να ρέουν και την επόμενη νύχτα. Τους ακούω να κουρντίζουν τα όργανα του θανάτου…»




http://www.efsyn.gr/?p=218721

Τετάρτη, 2 Ιουλίου 2014

Καπιταλιστική επίθεση εναντίον του ύπνου

από την ένθετη στην ΑΥΓΗ,ελληνική έκδοση του Le Monde diplomatique*
επιμέλεια  Βασίλης Παπακριβόπουλος 
 
Θεωρούμε συνήθως ότι η ανάγκη μας για ύπνο αποτελεί είτε απώλεια χρόνου είτε μια ενοχλητική χαλάρωση της επαγρύπνησής μας. Για παράδειγμα, ο ύπνος χρησιμοποιείται ως παρομοίωση για να περιγράψει την απάθεια των λαών μπροστά στην καταπίεση που υφίστανται. Δεδομένου ότι ο καπιταλισμός έχει θέσει ως στόχο να μετατρέψει την ανθρώπινη ζωή σε μια διαδικασία αδιάκοπης παραγωγής και κατανάλωσης, μήπως θα έπρεπε να αναθεωρήσουμε αυτά τα στερεότυπα;

Του Jonathan Crary*

Όποιος έχει ζήσει στη Δυτική Ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών σίγουρα γνωρίζει το φαινόμενο της μετανάστευσης των αποδημητικών πτηνών που διασχίζουν κάθε χρονιά ολόκληρη την αμερικανική ήπειρο. Ωστόσο, ανάμεσα στα εκατοντάδες είδη, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα είδος τσίχλας με λευκό λαιμό. Σε αντίθεση με τα περισσότερα από τα υπόλοιπα είδη, το συγκεκριμένο χαρακτηρίζεται από την ιδιαιτερότητα ότι, κατά τη διάρκεια της αποδημίας του, μπορεί να μείνει ξύπνιο έως και επτά συνεχόμενες ημέρες. Η ιδιαίτερη εποχική συμπεριφορά τού επιτρέπει να πετάει τη νύχτα και να αναζητεί την τροφή του κατά τη διάρκεια της ημέρας, χωρίς να ξεκουράζεται διόλου.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, την τελευταία πενταετία, το υπουργείο Άμυνας έχει διαθέσει σημαντικά ποσά για την έρευνα της συμπεριφοράς αυτού του είδους πουλιών. Οι ερευνητές διάφορων πανεπιστημίων -και κυρίως του Μάντισον (Ουισκόνσιν)- έχουν λάβει πλουσιοπάροχη χρηματοδότηση για να μελετήσουν την εγκεφαλική δραστηριότητα των πτηνών κατά τη διάρκεια των περιόδων στέρησης ύπνου. 

Ο σκοπός των ερευνών είναι η απόκτηση γνώσεων, οι οποίες θα μπορούσαν στη συνέχεια να μεταφερθούν στο ανθρώπινο είδος.

Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός στρατιώτη ο οποίος δεν θα κοιμάται. Η μελέτη αυτού του είδους τσίχλας αποτελεί ένα πολύ μικρό τμήμα ενός κατά πολύ ευρύτερου σχεδίου το οποίο αποσκοπεί στην επίτευξή της, έστω μερικής, κυριαρχίας πάνω στον ανθρώπινο ύπνο. 
  • Ο βραχυπρόθεσμος στόχος συνίσταται στη δημιουργία μεθόδων οι οποίες θα επιτρέπουν σε έναν στρατιώτη να βρίσκεται σε επιχειρησιακή ετοιμότητα χωρίς να κοιμάται επί τουλάχιστον επτά ημέρες. 
  • Σε πιο μακροπρόθεσμο επίπεδο, ο στόχος είναι να διπλασιαστεί αυτό το χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα θα διατηρούνται σε υψηλό επίπεδο οι σωματικές και οι πνευματικές δυνατότητες των άγρυπνων στρατιωτών. 
Μέχρι σήμερα, τα μέσα που διαθέταμε για να επιτύχουμε καταστάσεις αϋπνίας συνοδεύονταν πάντα από έλλειμμα ψυχικών και διανοητικών ικανοτήτων (για παράδειγμα, μειωμένο επίπεδο επαγρύπνησης). Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο στόχος της επιστημονικής έρευνας δεν είναι πλέον η ανακάλυψη μεθόδων για την τόνωση της εγρήγορσης, αλλά ο περιορισμός της ίδιας της σωματικής ανάγκης για ύπνο.

Όπως έχει ήδη αποδείξει η ιστορία, οι καινοτομίες που προκύπτουν από τη στρατιωτική έρευνα έχουν στη συνέχεια την τάση να μεταφέρονται στην ευρύτερη κοινωνική σφαίρα: έτσι, ο άγρυπνος στρατιώτης ενδέχεται να αποτελέσει τον πρόδρομο του άγρυπνου εργαζόμενου ή του άγρυπνου καταναλωτή. 
Τα προϊόντα «χωρίς ύπνο» που θα προβληθούν και θα προωθηθούν από τη φαρμακοβιομηχανία μέσα από ένα επιθετικό μάρκετινγκ ενδέχεται αρχικά να παρουσιαστούν ως μια απλή επιλογή τρόπου ζωής, για να μετατραπούν τελικά σε μια αναγκαιότητα για πολλούς ανθρώπους.
Δεδομένου ότι ο ύπνος είναι απόλυτα άχρηστος και εντελώς παθητικός, με αποτέλεσμα να προκαλεί ανυπολόγιστες απώλειες στους τομείς της παραγωγής, της κυκλοφορίας και της κατανάλωσης αγαθών, θα αποτελεί πάντα εμπόδιο για την εγκαθίδρυση ενός κόσμου που θα ήθελε να λειτουργεί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα. Η μεγαλύτερη προσβολή που μπορούν να κάνουν τα ανθρώπινα όντα στον αδηφάγο σύγχρονο καπιταλισμό συνίσταται στο να περνούν ένα τεράστιο μέρος της ζωής τους κοιμισμένοι, αποδεσμευμένοι από τον βάλτο των τεχνητών αναγκών που αυτός τους επιβάλλει. 
Ο ύπνος αποτελεί μια ανυποχώρητη διακοπή της κλοπής του χρόνου μας, την οποία διαπράττει εις βάρος μας ο καπιταλισμός.
Οι περισσότερες από τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες της ανθρώπινης ζωής -η πείνα, η δίψα, η σεξουαλική επιθυμία και, πρόσφατα, η ανάγκη για φιλία- έχουν αποκτήσει εμπορευματική μορφή ή έχουν μετατραπεί σε χρηματοοικονομικά προϊόντα. Ο ύπνος επιβάλλει την ιδέα μιας ανθρώπινης ανάγκης κι ενός χρονικού διαστήματος που δεν είναι δυνατόν ούτε να ελεγχθούν, ούτε και να μετατραπούν σε δραστηριότητα που θα αποφέρει μαζικά κέρδη. 
Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο ύπνος εξακολουθεί να αποτελεί μια ανωμαλία κι έναν πόλο κρίσης μέσα στον σύγχρονο κόσμο. 

Παρόλες τις προσπάθειες της επιστημονικής έρευνας στον τομέα, ο ύπνος εξακολουθεί να προκαλεί απογοήτευση και αμηχανία σε όσους σχεδιάζουν στρατηγικές για να τον εκμεταλλευθούν ή για να τροποποιήσουν τη φύση του. Όσο κι αν αυτό τούς φαίνεται εντυπωσιακό ή αδιανόητο, δεν καταφέρνουν να αποσπάσουν από τον ύπνο καμία οικονομική αξία.

Οι επιθέσεις ενάντια στον χρόνο του ύπνου εντάθηκαν κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Ο μέσος Αμερικανός ενήλικος κοιμάται σήμερα εξήμισι ώρες κάθε βράδυ: παρατηρείται, συνεπώς, μια σημαντική μείωση των ωρών του ύπνου σε σχέση με την προηγούμενη γενιά, που κοιμόταν κατά μέσον όρο οκτώ ώρες. Και δεν μιλάμε για τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, όπου η διάρκεια του ύπνου έφθανε -όσο κι αν αυτό μας φαίνεται απίστευτο- τις δέκα ώρες. Το σκάνδαλο του ύπνου συνίσταται στο γεγονός ότι εισάγει στη ζωή μας τις ρυθμικές εναλλαγές του ηλιακού φωτός και του σκοταδιού, της δραστηριότητας και της ανάπαυσης, της εργασίας και της επανορθωτικής ξεκούρασης, οι οποίες σε άλλους τομείς της ζωής εξουδετερώθηκαν ή εξαλείφθηκαν.

Από τα μέσα τού 17ου αιώνα, ο ύπνος εκδιώχθηκε από τη σταθερή θέση που κατείχε μέσα στο πλαίσιο που έθεταν ο Αριστοτελισμός και η Αναγέννηση, καθώς αυτό θεωρήθηκε πλέον ξεπερασμένο. 

Άρχισαν να τον θεωρούν ασύμβατο με τις νεωτερικές έννοιες της παραγωγικότητας και του ορθολογισμού, και ο Ρενέ Ντεκάρτ, ο Ντέιβιντ Χιούμ και ο Τζον Λοκ δεν ήταν οι μοναδικοί φιλόσοφοι που αρνήθηκαν στον ύπνο τη σημασία του για όλες τις ενέργειες της πνευματικής ζωής και της αναζήτησης της γνώσης. Τον υποτίμησαν και αναγνώρισαν την πρωτοκαθεδρία της συνείδησης και της βούλησης, καθώς επίσης και των εννοιών της χρησιμότητας, της αντικειμενικότητας και του προσωπικού συμφέροντος ως κινήτρου που ωθεί στην ανάληψη δράσης. Για τον Λοκ, ο ύπνος ήταν μια -λυπηρή, αλλά αναγκαία- διακοπή της υλοποίησης των προτεραιοτήτων που ανέθεσε ο Θεός στον άνθρωπο: να είναι εργατικός και ορθολογικός.

Στα μέσα τού 19ου αιώνα αρχίσαμε να αντιλαμβανόμαστε την ασύμμετρη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στον ύπνο και στην εγρήγορση, με βάση ιεραρχικά μοντέλα που παρουσίαζαν τον ύπνο ως μια οπισθοδρόμηση προς έναν κόσμο κατώτερων και πιο πρωτόγονων μορφών δραστηριότητας: θεωρούσαμε ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου αναστελλόταν η ανώτερη και πολυπλοκότερη λειτουργία του εγκεφάλου. Ο Άρθουρ Σοπενάουερ υπήρξε ένας από τους ελάχιστους διανοητές που αντέστρεψαν αυτήν την ιεραρχία, φτάνοντας στο σημείο να υποστηρίξει ότι ο «πραγματικός πυρήνας» της ανθρώπινης ύπαρξης μπορεί να ανακαλυφθεί μονάχα κατά τη διάρκεια του ύπνου.1

Καθώς η εκβιομηχάνιση της Ευρώπης συνοδευόταν από τη χειρότερη δυνατή μεταχείριση των εργαζόμενων, οι διευθυντές των εργοστασίων συνειδητοποίησαν ότι τους συνέφερε να παραχωρήσουν κάποια μικρά διαστήματα ανάπαυσης στους εργάτες τους. Όπως απέδειξε ο Άνσον Ράμπινμπαχ στη μελέτη του για την επιστήμη τής κούρασης,2 το ζητούμενο ήταν να μετατραπούν σε παραγωγικότερους και αποτελεσματικότερους εργαζόμενους, με μεγαλύτερη αντοχή στην κούραση. 

Όμως, από την τελευταία δεκαετία του 20ού αιώνα, με την κατάρρευση όλου του ρυθμιστικού πλαισίου που περιόριζε την ασυδοσία του καπιταλισμού στην Αμερική και στην Ευρώπη, δεν υπάρχει πλέον μέσα στο σύστημα καμία εσωτερική αναγκαιότητα για ανάπαυση και ανάκτηση των δυνάμεων των συντελεστών της οικονομικής μεγέθυνσης και της κερδοφορίας. Δεδομένων των ιδιαίτερων δομών που αποτελούν χαρακτηριστικό του σημερινού καπιταλισμού, η αφιέρωση χρόνου για την ανάπαυση και την ανάκτηση δυνάμεων των εργαζόμενων κοστίζει πλέον υπερβολικά ακριβά για να είναι δομικά εφικτή.

Στην ανάλυσή τους για τον σημερινό καπιταλισμό, ο Λικ Μπολτάνσκι και η Ιβ Τσιαπέλο κατέδειξαν τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται ένα σύνολο δυνάμεων για να εξυμνηθεί το είδος του ατόμου που είναι απασχολημένο ανά πάσα στιγμή, πάντοτε σε διασύνδεση, αλληλεπίδραση, επικοινωνία, αντίδραση ή συναλλαγή με ένα οποιοδήποτε τηλεματικό περιβάλλον. Όπως παρατηρούν, στις περιοχές του πλανήτη όπου υπάρχει ευημερία το φαινόμενο συμβάδισε με το γκρέμισμα των περισσότερων συνόρων που χώριζαν στο παρελθόν τον ιδιωτικό χρόνο από τον επαγγελματικό και την εργασία από την κατανάλωση. 

Στο μοντέλο «διαρκούς διασύνδεσης» που περιγράφουν, καταγγέλλουν το κυνήγι της «δραστηριότητας για τη δραστηριότητα»: «Θεωρείται σημαντικό το να κάνεις ανά πάσα στιγμή κάτι, να βρίσκεσαι σε κίνηση, να αλλάζεις, ενώ συχνά η σταθερότητα θεωρείται συνώνυμο της αδράνειας]».3 

Αυτό το μοντέλο δραστηριότητας δεν εμφανίζεται ως μια απλή τροποποιημένη μορφή τού προηγούμενου μοντέλου της εργασιακής ηθικής, αλλά ως ένα εντελώς νέο μοντέλο προτύπων, το οποίο, για να λειτουργήσει, απαιτεί χρονικούς ρυθμούς του τύπου 24 ώρες το εικοσιτετράωρο και επτά ημέρες την εβδομάδα, οι οποίοι συχνά συνοψίζονται στον τύπο 24/7.

Φυσικά οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να κοιμούνται, κι ακόμα κι οι μεγαλουπόλεις με τους πλέον φρενήρεις ρυθμούς ζωής θα εξακολουθήσουν να γνωρίζουν νυχτερινά διαστήματα όπου επικρατεί μια σχετική ησυχία. Παρόλα αυτά, ο ύπνος αποτελεί στο εξής μια εμπειρία η οποία έχει αποσυνδεθεί από τις έννοιες της αναγκαιότητας και της φύσης. Πλέον, όπως και πολλά άλλα πράγματα, γίνεται αντιληπτός ως μια μεταβλητή λειτουργία, την οποία οφείλουμε να διαχειριστούμε και η οποία ορίζεται μονάχα με ...

Τρίτη, 1 Ιουλίου 2014

Η αγωνία

Σ.Ζίζεκ: "κάθε  σαράντα-πενήντα χρόνια αφήνουν κάποιο τέτοιο κόμμα να έρθει στην εξουσία για έναν χρόνο και τότε όλα πάνε στραβά, ακολουθεί οικονομικό χάος και οι άνθρωποι παίρνουν το μάθημά τους."
του Γιάννη Παγιασλή από το blog Hypothesis
 
Το Σάββατο στην εφημερίδα των Συντακτών ο Σ.Ζίζεκ, διατύπωσε σε αυθεντική πολύσημη  zizek speech το απόλυτο σενάριο  που τρομάζει τους εναπομείναντες insiders και survivors της τρέχουσας κρίσης. Αν η πρώτη  διαχείριση  ήταν η τιμωρία  για τις ατασθαλίες των Ελληνικών Ελίτ , τότε η πραγματική τιμωρία ακολουθεί: μια κυβέρνηση της αριστεράς η οποία θα ωθηθεί σε αποτυχία με όλους τους δυνατούς τρόπους γιατί  "κάθε  σαράντα-πενήντα χρόνια αφήνουν κάποιο τέτοιο κόμμα να έρθει στην εξουσία για έναν χρόνο και τότε όλα πάνε στραβά, ακολουθεί οικονομικό χάος και οι άνθρωποι παίρνουν το μάθημά τους."(πηγή)

Την ώρα που αυτά είχαν δημοσιευτεί, το Ποτάμι, ένα από τα ρεύματα εκπροσώπησης αυτού το φόβου, συνδιαλεγόταν στον καταπληκτικό χώρο της  ανάπλασης μιας βιομηχανικής εξαίρεσης του 19ου αιώνα. Ο φόβος βέβαια, δεν αφορά  τη συριζαική πρόταση per ce, αλλά την αρχιτεκτονική μιας 
σύγκρουσης που αναδύεται ως αποτέλεσμα της συριζαικής ενίσχυσης.

Ο συμβολισμός του Λαυρίου ήταν απόλυτος.

Ο φιλοευρωπαϊκός μεταρρυθμισμός του Ποταμιού, στοχάστηκε ως εάν στην Ελλάδα έχουμε την αστική κληρονομιά εκατό  Λαυρίων. Το σύνολο των προσδοκιών των προτάσεων αλλά το αισθητικό περίγραμμα της ποταμίσιας ανθρωπογεωγραφίας δομείται ως παράπονο  ή ευχή ή  σχεδόν παραίσθηση : Τι ωραία που θα ήταν αντί για τους Μελισανίδηδες είχαμε τίποτε Nielsen, Henkel, Phillips , δηλαδή μια άλλη αστική βιομηχανική  τάξη;

Το ίδιο πρόβλημα  διατύπωσε ο Ζίζεκ σε μια άλλη γλώσσα, πιο κατανοητή στο έσω κόμμα του Σύριζα: Παιδιά μη τρελαθείτε να κάνετε κανένα αντικαπιταλισμό , βρείτε τα με όσους δυτικότροπους αστούς γιατί αυτό που θεωρείτε ευρωπαϊκή αριστερή  επιτυχία , μια αριστερή κυβέρνηση, μπορεί να αποτελεί τη βαθύτερη λογική των πραγμάτων , όπως τα αφήνουν  ( ωθούν  )οι τεχνοφιλελεύθερες ευρωπαϊκές ελιτ.

Η προσέγγιση του Συριζα προς την κυβέρνηση , αποκαλύπτει σταδιακά το ελληνικό πρόβλημα.
 Ο Συριζα διακινεί ουσιαστικά το ίδιο παράπονο, ευχή ή  παραίσθηση. Βέβαια εδώ υπάρχει πιο «έξυπνη» αφήγηση.  Το πλέγμα των  θεσμικών , οικονομικών, κοινωνικών διεκδικήσεων που έχει ενσωματώσει, όχι ως αριστερά αλλά  ως εκάστοτε δομική αντιπολίτευση ,αφορά ουσιαστικά τις ατομικές προσδοκίες των κλασσικών επικυρίαρχων ομάδων εντός όλων των κομμάτων: των ΔΥ, των υπαλλήλων Δεκο, των διάφορων    CV με sabbatical στην Εσπερία, των πρώην επαγγελμάτων με φόρους υπέρ τρίτων,  των micro insiders και micro survivors της κρίσης κλπ .Όμως οι ατομικές προσδοκίες ενσωματώνονται ως μικρά υποσύνολα στο μεγάλο σύνολο του μέγιστου αιτήματος για να «αποτραπεί η ανθρωπιστική κρίση» .

Με την ανεργία και τους υπάρχοντες μισθούς ,  ο "υπαρκτός "Ελληνικός Αστισμός  μπορεί να ικανοποιήσει επιλεκτικά μόνο μερικούς από τους διακομματικούς insiders βασιζόμενος στην συναίνεση που διαχέεται μέσω της τυπικής ελληνικής «πολυσθένειας» .Η πολυσθένεια , η διέγερση των παλαιών και η δημιουργία νέων μορφών αλληλεγγύης λειτούργησε πολύ πέραν του αναμενόμενου, δημιουργώντας μια νέου τύπου «υπομονή». Φαίνεται πως η ρευστή οικονομία της πολυπραγμοσύνης, της μικρής επιχείρησης με την κοινωνικά αποδεκτή και άλλοτε επιθυμητή εισφοροδιαφυγή , είχε δημιουργήσει στο «υπέδαφος» μια παράλληλη ευρεία ριζωματική δομή ενεργού αλληλεγγύης η  οποία λειτουργεί σχεδόν αυτόνομη ως «πλαστικός» απορροφητής δονήσεων. Αυτή η ριζωματική δομή εξηγεί το χαμένο δεσμό που αναζητά ο Συριζα μεταξύ αβίωτης φτώχειας και απουσίας κινητοποιήσεων. Τελικά στην ελληνική κοινωνία  το κοινωνικό κεφαλαίο  δεν είναι μικρό, αλλά είναι «νεοελληνικό» δηλαδή σιωπηλό, απρόβλεπτο, ασύμμετρο.

Η κυβέρνηση Σαμαρά πάει να παίξει τα ρέστα της με μια «τεχνική» και μια «πολιτική» κίνηση
Στο τεχνικό επίπεδο , προσδοκά επίσημη έναρξη συνομιλιών για το χρέος , μια δίμηνη διαδικασία μεγάλης δημοσιότητας και μια λύση που θα είναι «βιώσιμη» και αποδεκτή στις πιο main stream αναγνώσεις. Η λύση θα έχει ως όρο την υπογραφή του Τσίπρα και η πιθανή άρνηση του θα δημοσιοποιηθεί ως καραμπινάτος «αντιευρωπαισμός». Το σκηνικό της πόλωσης είναι εύκολα προβλέψιμο.

Στο πολιτικό επίπεδο , παίζει το all time classic ρεπερτόριο του κατακερματισμού , των ανταγωνισμών  των διαφόρων μεσαίων lobbies και των διακομματικών εκπροσώπων τους οι οποίοι θα διεκδικήσουν την επιλεκτική κρατική μέριμνα. Εξαιρέσεις, ειδικές αποφάσεις, αναδεικνύουν τους διαδρόμους των υπουργικών γραφείων ως τον κύριο τόπο της πολιτικής κουζίνας.  
Η ομιλία του Βίτσα στο συνέδριο του Ποταμιού έδωσε το στίγμα: Τυπικά το Ποτάμι δεν έχει βάλει υπογραφές σε μνημόνια, δεν έχει ψηφίσει τίποτα, οπότε ο Συριζα  ανέτως μπορεί να συνδιαλλάσσεται μαζί του (πηγή) . Το Ποτάμι καλείται «χωρίς προκαταλήψεις» να λάβει μέρος στο νέο «συνασπισμό εξουσίας»…. Η συριζαική πλειοψηφία γνωρίζει  ότι η   εργατική αγροτική  συμμαχία ( η μπλόφα του προτεινόμενου αριστερού μετώπου Κκε, Ανταρσυα κλπ)  δεν μπορεί να επαναφέρει τους μισθούς  στα "Ευρωπαϊκά" δεδομένα,  οπότε διακινείται η ιδέα  του  "νέου συνασπισμού εξουσίας", ο οποίος αφορά και το Ποτάμι, δηλαδή τους αυθεντικούς micro survivors. Σωστά ο Γ.Παπασπυρόπουλος  (πηγή) διακρίνει μια διαφορά στους micro survivors. Μόνο που δεν είναι ηθική ( οι κυνικοί εναντίον ευαίσθητων) αλλά αφηγηματική : ο «νεορεαλισμός»  του Ποταμιού (εμείς είμαστε micro survivors και στενάζουμε) και ο «σοσιαλιστικός ρεαλισμός» του Συριζα ( ο άνεργος και ο φτωχός στην πιο ρεαλιστική διεσταλμένη εικόνα  μόνο που ο ζωγράφος  πάντα survivor )    
Όλα αυτά γίνονται σε μια συγκυρία όπου αναδύεται μια άεργη ανάπτυξη μακριά από την υπόθεση εργασίας του «εξωστρεφούς μοντέλου» (πηγή). Οι εξαγωγές  δείχνουν στάσιμες (πηγή) και επανέρχεται ο εφιάλτης του εμπορικού ελλείμματος.

Το καλοκαίρι του 14 μοιάζει ως μια διαστροφική αναστροφή του καλοκαιριού του 09.Τότε ο Καραμανλής σχεδόν εθελοντικά παραδίδει την κυβέρνηση στον ΓΑΠ. Σήμερα ο Σαμαράς «παίζει τα ρέστα του» να κρατήσει την κυβέρνηση ενώ ο Τσίπρας κινείται συνεχώς στο να αποφύγει τη λογική που ο Ζίζεκ υπενθύμισε « κάθε  σαράντα-πενήντα χρόνια αφήνουν κάποιο τέτοιο κόμμα να έρθει στην εξουσία για έναν χρόνο» δηλαδή να εμπλέξει και άλλους μαζί του από αυτούς που οι άλλοι αφήνουν.