Παρασκευή, 6 Ιανουαρίου 2017

1917 - 2017 Ας γιορτάσουμε αυτό το Ιωβηλαίο!


του Νίκου Ράπτη

Πριν εκατό χρόνια ήταν το 1917, η χρονιά που στη Ρωσία επιχειρήθηκε μια εκδοχή του μοντέρνου κόσμου χωρίς καπιταλισμό. Την συνέχεια την ξέρουμε: οικονομική στασιμότητα και ανέχεια· αυταρχισμός, γκουλάγκ και μισαλλοδοξία· η γελοιότητα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού· η απάθεια του Homo sovieticus.

Αλλά αυτή είναι η μια πλευρά της ιστορίας. Από την άλλη, αυτή η ιδέα -πως ο Δυτικός κόσμος έχει κι άλλα, άγραφα, κεφάλαια- αποδείχθηκε ιδιαίτερα γόνιμη εκτός «σοσιαλιστικού στρατοπέδου»: επέκτεινε την δημοκρατία, αποδιοργάνωσε την αποικιοκρατία, εκτίναξε την τέχνη και την καινοτομία, κατένειμε δικαιότερα τον πλούτο.

Εδώ και μια γενιά, ζούμε στον αστερισμό του «τέλους της ιστορίας». Τα αποτελέσματα δεν είναι θετικά. Η εισοδηματική ανισότητα έκανε ένα πελώριο άλμα προς τα πίσω -και βρίσκεται πια στα επίπεδα του 19ου αιώνα· η κλιματική αλλαγή σαρώνει ανεμπόδιστη το μέλλον των παιδιών και των εγγονών μας· ο ριζοσπαστισμός εξισλαμίστηκε και πρεσβεύει πια την επιστροφή στον μεσαίωνα. Οι Δυτικές δημοκρατίες και τα κράτη-έθνη μετεξελίχτηκαν σε μηχανισμούς πελώριας κατασπατάλησης πόρων, σκέψης και πολιτικής: το 90% από όσα μας διχάζουν στις πολιτικές μας ατζέντες και μας απασχολούν στην ειδησεογραφία δεν έχουν καμία σημασία. Όπου κι αν γείρει η πλάστιγγα, όπως κι αν εξελιχτεί η «επικαιρότητα», ο κόσμος θα συνεχίσει αδιατάρακτα στην ίδια πορεία.

Αυτά τα χρόνια της παντοκρατορίας του, ο καπιταλισμός μετρήθηκε και βρέθηκε ελλειμματικός σε ευθύνη, προνοητικότητα και ευσπλαχνία.

Θεσμοί και κυρίαρχες κοσμοαντιλήψεις ανατροφοδοτούν πια έναν δαιμονικό χορό, που οδηγεί στο τέλος του Δυτικού κόσμου μετά από λίγες -μετρημένες στα δάκτυλα του ενός χεριού- γενιές. Πολύ αμφιβάλλω αν μπορούμε ακόμα να το διορθώσουμε αυτό. Αλλά με την ευκαιρία της εκατονταετηρίδας από τη σοβιετική επανάσταση του 1917, θα ήταν ίσως περισσότερο από γόνιμο, μπορεί να ήταν έως και σωτήριο, αν επιχειρήσουμε ξανά να φαντασθούμε τον σύγχρονο κόσμο χωρίς καπιταλισμό. Ας συμφωνήσουμε πως το 1917 απάντησε τερατωδώς λανθασμένα, σε ερωτήματα που είναι ωστόσο κρίσιμα για την επιβίωση της ανθρωπιάς στον πλανήτη.

Χρειαζόμαστε ουσιαστική έγνοια για την ευημερία των μελλοντικών γενεών. Επίσης ριζικά περισσότερη ισότητα στην κατανομή του πλούτου, των ευκαιριών και της παιδείας. Δεν έχω ιδέα πώς να το ονομάσω αυτό -ούτε πώς μπορεί να συμβεί πολιτικά. 
Ξέρω φυσικά, όπως κι εσείς, πως δεν θα είναι ο σοσιαλισμός. 
Αλλά θα συμφωνούσα με τους ριζοσπάστες του 1917 πως δεν θα είναι ούτε ο καπιταλισμός.


πηγή presspublica
Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός

0 σχόλια (+add yours?)

Δημοσίευση σχολίου